Rus dış istihbarat servisi SVR, Sırbistan'ı Ukrayna’ya dolaylı yoldan silah tedarik etmekle suçlayarak bunu “sırtından bıçaklama” olarak nitelendirdi. İddiaların ardından Belgrad ve Moskova, kriz yaratan sevkiyat konusunu aydınlatmak için ortak bir soruşturma komitesi kurulmasına karar verdi.
“Sırp Silahları Rus Askerlerini Hedef Alıyor”
SVR tarafından yapılan açıklamada, Sırp savunma sanayisinin Çekya, Polonya, Bulgaristan ve bazı Afrika ülkeleri üzerinden Ukrayna’ya silah gönderdiği öne sürüldü. Açıklamada sert ifadeler yer alırken, “Bu sevkiyatların amacı Rus askeri personelini ve sivilleri öldürmek” ifadelerine yer verildi. SVR, Sırp silah üreticilerinin “kardeş Slav halklarının kanından kar elde etmeye çalıştığını” iddia ederek, Sırbistan’ın gerçek dost ve düşmanlarını unuttuğunu savundu.
"Bazı Şeyler Doğru Değil"
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ise söz konusu suçlamaların ardından Rusya ile ortak bir inceleme komitesi oluşturduklarını doğruladı. Devlet televizyonu RTS’ye konuşan Vucic, “Söylenen bazı şeyler doğru değil” ifadelerini kullandı. Vucic, ay başında gerçekleştirdiği Moskova ziyaretinde bu konuyu Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştüğünü de aktardı.
Doğu ve Batı Arasında Sıkışmış Bir Sırbistan
Sırbistan uzun süredir Rusya ile stratejik bir müttefiklik yürütürken, aynı zamanda Avrupa Birliği üyelik sürecini de ilerletmeye çalışıyor. Belgrad, Birleşmiş Milletler’de Rusya’nın Ukrayna’daki saldırgan tutumunu kınarken, Batı’nın Moskova’ya uyguladığı yaptırımlara katılma çağrılarına ise direniyor.
2023 yılında sızdırılan bir Pentagon belgesinde, Sırbistan’ın resmi tarafsızlık beyanına rağmen Ukrayna’ya silah tedarik etmeyi kabul ettiği belirtilmişti. 2024’te ise Financial Times, Sırbistan’ın Rusya’nın savaş başlattığı 2022 yılından bu yana üçüncü ülkeler üzerinden Ukrayna’ya yaklaşık 908 milyon dolar değerinde mühimmat ihraç ettiğini öne sürdü.
Sırbistan’ın Sovyet dönemi tasarımlarına dayanan askeri sanayisi, her iki tarafın da kullandığı silahlarla uyumlu sistemler üretmesiyle dikkat çekiyor. Bu durum, Belgrad’ın resmi pozisyonu ne olursa olsun, ürünlerinin savaş sahasında etkin şekilde kullanılabilmesine olanak tanıyor.
Belgrad Batı'ya mı Kayıyor?
Sırbistan ile tarihi ve kültürel bağları bulunan Rusya, Sırbistan’ın en büyük doğal gaz tedarikçisi olmayı sürdürürken, ülkedeki tek petrol rafinerisinin de kontrolünü elinde bulunduruyor. Ancak Cumhurbaşkanı Vucic’in son dönemde Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy ile görüşmeleri ve Kiev’in toprak bütünlüğüne verdiği destek açıklamaları, Sırbistan’ın jeopolitik pozisyonunda ve politikalarında bir kayma olabileceğine dair işaretler olarak değerlendiriliyor.
