Sokrates’i ölüme götüren süreç, sadece onun ağzından ve bakış açısından verilir. Karşıtların iddiaları da yine Sokrates tarafından aktarılır.
SOKRATES NEDEN ÖLÜME MAHKÛM EDİLDİ?
Sokrates, MÖ 399 yılında Atina’da iki temel suçlamayla yargılandı:
- Gençlerin ahlakını bozmak
- Şehir tanrılarına inanmamak ve yeni tanrılar türetmek
Bu suçlamalar, aslında onun sorgulayıcı felsefesinin dönemin otoritelerini rahatsız etmesinden kaynaklanıyordu. Yapılan yargılama sonucunda 280’e karşı 220 oyla suçlu bulunarak idama mahkûm edildi.
KAÇMA ŞANSI VARDI AMA REDDETTİ
Sokrates’in dostları ve öğrencileri, özellikle Kriton, onun hapisten kaçması için bir plan hazırladı.
Ancak Sokrates bu teklifi reddetti. Çünkü ona göre:
- Devletin yasalarına karşı gelmek doğru değildi
- Adalet anlayışı, kişisel çıkarların üstündeydi
Bu nedenle, kaçmak yerine verdiği kararın sonuçlarına katlanmayı seçti.
BALDIRAN ZEHİRİ İÇEREK HAYATINI KAYBETTİ
Sokrates’e verilen ceza, baldıran zehri içmesiydi.
Platon’un Phaidon adlı eserine göre:
- Zehri içtikten sonra dostlarıyla vedalaştı
- Etki önce ayaklarından başladı
- Zehir yavaş yavaş yukarı doğru ilerledi
- Bilincini kaybedene kadar sakinliğini korudu
Son anlarında bile korku ya da panik göstermemesi, onun felsefi duruşunun en güçlü kanıtlarından biri olarak kabul edilir.
TARİHSEL VE FELSEFİ ÖNEMİ
Sokrates’in ölümü, tarihte “düşünce suçlusu” kavramının en erken örneklerinden biri olarak görülür.
- Düşünce özgürlüğünün sembolü haline gelmiştir
- Felsefenin yalnızca bir düşünce değil, bir yaşam biçimi olduğunu göstermiştir
- Öğrencileri aracılığıyla (özellikle Platon) tüm Batı felsefesini etkilemiştir
SON ANA KADAR FELSEFESİNE SADIK KALDI
Sokrates, hayatı boyunca savunduğu ilkelerden ölüm anında bile vazgeçmedi.
Onun için önemli olan:
- Doğru bildiğini savunmak
- Ahlaki tutarlılığı korumak
- İnandığı değerlerle yaşamak ve ölmekti
Bu yönüyle Sokrates, sadece bir filozof değil; düşünceleri uğruna yaşamını feda eden bir simge olarak tarihe geçti.
