14 Mayıs 2023 seçimlerinin üzerinden üç yıl geçti. Türkiye’nin son dönemdeki en kritik siyasi kırılmalarından biri olarak görülen seçimler, yalnızca yeni bir cumhurbaşkanı belirlemedi; aynı zamanda muhalefetin yapısını, milliyetçi siyasetin etkisini ve iktidar dengelerini de yeniden şekillendirdi. Pandemi sonrası ekonomik kriz, 6 Şubat depremleri, ittifak savaşları ve sert kampanyalar eşliğinde geçen süreç, Türk siyasi tarihinin en yüksek tansiyonlu seçimlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
SEÇİME GİDEN SÜREÇTE TÜRKİYE’DE HAVA NASILDI?
2021’den itibaren Türkiye’de siyaset neredeyse tamamen “erken seçim” tartışmalarına kilitlenmişti. Artan enflasyon, döviz krizi ve hayat pahalılığı nedeniyle muhalefet, iktidarın ciddi şekilde güç kaybettiğini savunuyordu. Altılı Masa etrafında birleşen muhalefet blokunda, iktidarın ilk kez seçimle değişebileceğine dair güçlü bir beklenti oluşmuştu.
Ancak 2022 yazından itibaren tablo değişmeye başladı. Asgari ücret ve emekli maaşlarında yapılan artışlar, Karadeniz gazı keşfi, savunma sanayi projeleri ve sahada yoğun kampanya yürüten Recep Tayyip Erdoğan, Cumhur İttifakı’nın yeniden toparlanmasını sağladı.
Tam bu süreçte, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler Türkiye’nin gündemini tamamen değiştirdi. Resmî verilere göre 50 binden fazla vatandaş hayatını kaybetti. Depremlerin ardından devletin müdahalesi, koordinasyon eksikliği ve yeniden yapılanma süreci seçim kampanyalarının merkezine oturdu.
14 MAYIS GECESİ TÜRKİYE NE YAŞADI?
14 Mayıs 2023 seçimleri, Türkiye’de ilk kez cumhurbaşkanlığı yarışının ikinci tura kalmasıyla tarihe geçti. İlk turda hiçbir aday yüzde 50 barajını aşamadı.
YSK verilerine göre Erdoğan yüzde 49,5, Kemal Kılıçdaroğlu yüzde 44,9, Sinan Oğan ise yaklaşık yüzde 5,2 oy aldı.
Muhalefet cephesinde seçim gecesi büyük bir moral bozukluğu yaşanırken, Cumhur İttifakı Meclis çoğunluğunu korumayı başardı. Bu durum ikinci tur öncesinde psikolojik üstünlüğün iktidara geçmesine neden oldu.
SİNAN OĞAN NASIL “KRAL YAPICI” OLDU?
2023 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde çok adaylı bir yarış vardı. Seçime katılan adaylardan Fatih Erbakan ve Muharrem İnce‘nin çekilmesi ile yarış üçlü hale dönüştü. Sinan Oğan, ortaya koymuş olduğu “HDP’nin Türk siyasetindeki kilit rolünü ortadan kaldıracağım”, “Türk milliyetçilerini kilit role getireceğim”, “Seçimlerin ikinci tura kalmasını sağlayacağım”, “ikinci turda seçimleri kimin kazanacağına ise HDP değil, Türk milliyetçileri karar verecek” gibi ortaya koyduğu hedefler Türk milliyetçileri tarafından sahiplenildi ve seçim sonucu bu hedeflerin tamamı hayata geçmiş oldu.
Seçim sonuçları, Sinan Oğan’ın yarışta olmadığı iki adaylı bir senaryoda Recep Tayyip Erdoğan’ın seçimi büyük ihtimalle ilk turda kazanacağını gösteriyordu. Bu nedenle, Oğan’ın aldığı milliyetçi oylar seçimlerin ikinci tura kalmasında belirleyici rol oynadı. Ancak herkesin ortak kanaatle ifade ettiği gibi muhalefetin ortak adayının kazanamayacak aday olması birinci turda olduğu gibi ikinci turda da Erdoğan’ın kazanmasını sağlamıştır.
2023 seçimlerinin en dikkat çekici siyasi figürlerinden biri şüphesiz Sinan Oğan’dı. ATA İttifakı’nın adayı olarak yarışa giren Oğan, milliyetçi ve göçmen karşıtı söylemleriyle özellikle kararsız seçmen üzerinde etkili oldu.
ATA İttifakı; Adalet Partisi, Zafer Partisi, Ülkem Partisi ve Türkiye İttifakı Partisi’nden oluşuyordu. Oğan’ın aldığı yüzde 5’i aşan oy, ikinci turun kaderini belirleyebilecek kritik bir güç olarak yorumlandı.
İlk turda barajı geçemeyen adaylardan sonra ikinci turda Oğan’ın kimi destekleyeceği hem Türkiye’de hem de uluslararası medyada yoğun şekilde tartışıldı. Fransız gazetesi Le Monde, Oğan’ı “beklenmedik kral yapıcı” olarak tanımladı. Seçimlerin ve Türk siyasetinin kaderini belirleyen Oğan, yabancı basında oldukça ses getirdi:
İngiliz gazetesi The Guardian ise Erdoğan’ın ikinci tur öncesi üçüncü sıradaki “kingmaker” tarafından desteklendiğini yazdı.
Le Monde, Oğan’ın milliyetçi tabanın yönünü belirleyen isim haline geldiğini vurgularken, Al Jazeera seçimlerin ikinci turunda Oğan’ın “hayati rol” üstlendiğini belirtti.
Oğan, seçimlerin ikinci tura kalmasının ardından 22 Mayıs’ta Erdoğan’a destek vereceğini açıkladı. Bu destek, özellikle milliyetçi seçmenin önemli bölümünün Cumhur İttifakı’na yönelmesinde etkili oldu.
28 MAYIS’TA NELER DEĞİŞTİ?
28 Mayıs 2023’te gerçekleştirilen ikinci tur seçimlerinde Erdoğan yüzde 52,18 oy alarak yeniden cumhurbaşkanı seçildi.
Seçim sonuçları, Türkiye’de Sinan Oğan öncülüğünde yükselen milliyetçi siyasetin belirleyici gücünü yeniden ortaya koydu. Cumhurbaşkanlığı yarışında muhalefetin ortak adayla seçimi kazanabileceği düşünülse de, güvenlik politikaları, terörle mücadele söylemi ve göçmen meselesi ikinci turda belirleyici başlıklar haline geldi.
Özellikle deprem bölgesindeki oy tercihleri ve milliyetçi seçmenin yönelimi, seçim sonuçlarının en çok tartışılan başlıkları arasında yer aldı.
MUHALEFETTE TAŞLAR YERİNDEN OYNADI
Seçim yenilgisi sonrası muhalefet blokunda ciddi kırılmalar yaşandı. Kemal Kılıçdaroğlu, CHP içerisindeki değişim baskılarına direnemedi ve genel başkanlık koltuğunu Özgür Özel’e bıraktı.
CHP, 2024 yerel seçimlerinde Türkiye genelinde birinci parti olmayı başarsa da, muhalefet bloğu eski birlik görüntüsünü koruyamadı. Meral Akşener liderliğindeki İYİ Parti’de ise ciddi oy kayıpları ve parti içi krizler yaşandı.
Seçim sonrası süreç, muhalefetin yalnızca “Erdoğan karşıtlığı” üzerinden ortaklaşmasının yeterli olmadığını ortaya koydu.
MİLLİYETÇİ SİYASETİN YÜKSELİŞİ DEVAM EDİYOR
14 Mayıs seçimleri, Türkiye’de milliyetçi siyasetin yalnızca bir “denge unsuru” değil, doğrudan sonuç belirleyen bir güç olduğunu gösterdi.
Sinan Oğan’ın aldığı oy oranı, siyasi yükselişi ve güvenlik merkezli söylemlerin toplumda karşılık bulması, siyaset sahnesindeki yeni yönelimin işaretleri olarak yorumlandı.
Bugün gelinen noktada Türkiye siyaseti hala 2023 seçimlerinin etkisini taşıyor. Muhalefet yeni bir yol ararken, iktidar ise seçim sonrası oluşan güç konsolidasyonunu korumaya çalışıyor.
İki yıl önce başlayan siyasi kırılma, Türkiye’nin önümüzdeki seçimlerine kadar etkisini sürdürmeye devam edecek gibi görünüyor.
