Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından oluşturulan “Zehirli ve Zararlı Bitkiler Listesi” kamuoyuna sunuldu. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, doğada yaygın olarak bulunan 86 bitkinin toksik etkilere sahip olduğu tespit edildi. Söz konusu bitkilerin yiyeceklerde, çay karışımlarında ya da destekleyici ürünlerde kullanılması sağlık açısından risk teşkil ediyor. Listeye giren bitkiler arasında halk arasında bilinen baldıran, kurtboğan, müge ve zakkum gibi türler de yer aldı.
ZEHİRLİ BİTKİLERİN SATIŞI VE KULLANIMI YASAL OLARAK ENGELLENDİ
Bakanlık, tehlike arz eden bu bitkilerin sadece beslenme amaçlı değil, aynı zamanda aroma, kapsül, toz ya da bitki çayı formunda da kullanılmaması gerektiğini belirtti. Artık aktarlarda veya şifacı olarak bilinen yerlerde de satışı yasak ve denetim kapsamına da alınmış durumda. Denetimler bu çerçevede sıkılaştırıldı. Tüketiciler, şüpheli ürünleri “Alo 174 Gıda Hattı” üzerinden bildirebiliyor.
LİSTELEME ÇALIŞMALARI BİLİMSEL VERİLERE DAYANIYOR
2006 yılında başlatılan bitki risk değerlendirme süreci, 2011’de Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü bünyesindeki Risk Değerlendirme Dairesi ile daha sistematik hale geldi. Oluşturulan “Bitki Komisyonu”, toksikoloji, farmasötik botanik ve tıbbi bitkiler gibi alanlarda çalışan uzman akademisyenlerle birlikte çalışıyor. Komisyon, mevcut bitkilerin bilimsel kaynaklar ışığında tekrar tekrar incelenmesini ve gerektiğinde listenin güncellenmesini sağlıyor.
KULLANIM KOŞULLARI BELİRLENEN 676 BİTKİ AYRI BİR REHBERDE TOPLANDI
Bakanlık, zararlı etkisi olmayan bitkiler için hangi durumlarda, hangi miktarlarda ve hangi formlarda kullanılabileceğini belirten bir kılavuz da hazırladı.
676 bitki türünü kapsayan bu rehberde; hangi türlerin yalnızca erişkinler tarafından kullanılabileceği, hangilerinin çocuklar ya da hamile bireyler için risk taşıdığı ayrıntılı biçimde anlatılıyor. Aynı zamanda bazı ürünlerin piyasadan toplatılması için verilen süreler ve ürün formuna göre farklılaşan sınırlamalar da bu belgede yer alıyor.
ZEHİRLİ BİTKİLER LİSTESİNDEKİ BAZI TÜRLER
Sağlık riskine yol açtığı gerekçesiyle listeye dahil edilen bitkiler arasında şunlar bulunuyor: kurtboğan, güzelavrat otu, baldıran, acı kavun, müge, sarısalkım tohumu, eşekhıyarı, adam otu, mine çiçeği, yaban yasemini, zakkum ve ökseotu.
Bu bitkiler yalnızca doğrudan tüketimle değil; bitki çayı, tentür, ekstrakt ya da esansiyel yağ şeklinde de zararlı etkiler gösterebiliyor. Halk arasında “doğal olan zararsızdır” anlayışıyla tüketilen bazı ürünler, ciddi zehirlenmelere neden olabiliyor. Bakanlık bu konuda dikkatli olunması uyarısında bulundu.
TÜRKİYE’NİN BİTKİSEL ÇEŞİTLİLİĞİ TEHDİDE DÖNÜŞEBİLİR
Bu zengin biyolojik çeşitlilik, hem tarımsal üretim hem de doğal denge açısından önemli bir avantaj sağlarken; bazı türlerin yanlış amaçlarla kullanılması halk sağlığını tehdit ediyor. Bakanlık, vatandaşların doğadan toplanan ya da işlenmiş bitkisel ürünleri kullanmadan önce bilimsel kaynaklara başvurmalarını öneriyor. Gıda ya da sağlık ürünü olarak kullanılacak her bitkinin içeriği, etkisi ve sınırlamaları dikkatle incelenmeli.
