TBMM Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu, çocuk adalet sisteminde değişiklik öngören yeni bir yasal model üzerinde çalışıyor. Hazırlanan raporda cezai ehliyet yaşının 10'a indirilmesi, cinayet ve cinsel saldırı gibi ağır suçlarda çocuk indiriminin kaldırılması ve aile sorumluluğunun artırılması gibi düzenlemeler yer alıyor. Raporun tamamlanmasının ardından çocuk adaletine yönelik müstakil bir kanun teklifine temel oluşturması bekleniyor.
ÇOCUK İNDİRİMİ KALDIRILACAK MI?
Hazırlanan yeni modele göre, cana kast, cinayet ve cinsel saldırı gibi ağır suçlarda çocuk olmanın cezada otomatik indirim sebebi olmaması öngörülüyor. Bu kapsamda ağır suç işleyen çocukların cezalarının yetişkinlere yakın şekilde uygulanması veya mevcut indirimlerden yararlandırılmaması planlanıyor.
Teklifte ayrıca mala zarar verme, hırsızlık ve gasp gibi suçları çocuklar üzerinden örgütlü şekilde işleyenlere yönelik cezaların artırılması da yer alıyor. 10 yaş grubundaki çocuklar için doğrudan hapis cezası yerine kademeli yaptırım modelinin uygulanması öngörülüyor.
AİLELERE YAPTIRIM
Hazırlanan modelde ailelerin sorumluluğunun artırılması planlanıyor. 16 yaşın altındaki çocukların suça karışması halinde mahkemelerin ebeveynlere denetim yükümlülüğü getirebilmesi öngörülüyor. Bu kapsamda çocuğun belirli saatlerde evde bulunmasının sağlanması, rehabilitasyon süreçlerine katılım ve eğitim takibi gibi yükümlülükler getirilebilecek.
Bu yükümlülüklere uymayan ailelere idari para cezası uygulanması ve bazı durumlarda hapis cezası verilmesi planlanıyor. Ayrıca çocukların mahkemeye çıkmadan önce rehabilitasyon süreçlerine dahil edilmesi, mağdurdan özür dilemesi ve zararın karşılanması gibi uygulamaların da modelde yer alması öngörülüyor.
KOMİSYON RAPORUNDA ORTAYA ÇIKAN VERİLER
Meclis Komisyonu tarafından 607 tutuklu ve hükümlü çocukla yapılan Suça Sürüklenen Çocuk Profili Araştırması'nda eğitimden kopuş oranının yüksek olduğu tespit edildi. Araştırmaya göre suça sürüklenen çocukların yüzde 51,1'inin okulu bıraktığı, yaklaşık yarısının ise hiç okula devam etmediği belirlendi.
Araştırmada katılımcıların yüzde 60'ı işledikleri suçun hukuki sonuçlarını önceden bilmeleri halinde suçu işlemeyeceklerini ifade etti.
Araştırmada çocukların maruz kaldığı şiddet ve risk faktörlerine ilişkin veriler de yer aldı. Çalışmaya katılan çocukların yüzde 40'ının ev dışında en az bir kez fiziki şiddete maruz kaldığı, yüzde 26,9'unun silah veya bıçakla tehdit edildiği tespit edildi.
Raporda çocukların yaklaşık yüzde 10'unun cinsel şiddet deneyimi yaşadığı bilgisi yer aldı. Komisyon verilerinde eğitimden kopuş, madde kullanımı ve riskli sosyal çevrenin suça sürüklenmede etkili faktörler arasında bulunduğu belirtildi.
