Gazze’deki İsrail saldırılarında ölenlerin yüzde 83’ünün sivil olduğu ortaya çıktı. Bu oran, modern savaşlar için oldukça yüksek bir sivil kayıp seviyesini işaret ediyor. Guardian, İsrail-Palestine +972 Magazine ve İbranice yayın yapan Local Call tarafından yürütülen ortak araştırma, İsrail’in askeri istihbarat verilerini inceledi.
İsrail askeri istihbaratı, Hamas ve Filistin İslami Cihadı’na bağlı 8 bin 900 savaşçının öldüğünü veya “muhtemelen öldüğünü” kaydetmiş durumda. Bu rakam, Mayıs 2025 itibarıyla 53 bin Filistinlinin hayatını kaybettiği Gazze sağlık otoriteleri verisiyle karşılaştırıldığında, ölenlerin büyük kısmının sivil olduğunu ortaya koyuyor.
ÖLEN SİVİL SAYISI ÇOK YÜKSEK
Veriler, ölenlerin sadece yüzde 17’sinin kayıtlı militanlardan oluştuğunu, kalan yüzde 83’ünün ise sivil olduğunu gösteriyor. Uppsala Conflict Data Program’dan Therése Pettersson, modern savaşlarda böylesi yüksek sivil oranının nadir görüldüğünü vurguladı. Pettersson’a göre, belirli bir şehir veya çatışma noktasında benzer oranlar görülebilir, ancak uzun süreli genel savaşlarda bu nadir bir durum.
Geçmiş savaşlarla karşılaştırıldığında, Srebrenitsa, Ruanda soykırımı ve 2022’de Mariupol kuşatması dışında bu denli yüksek sivil kayıp oranı görülmemişti.
İSRAİL’İN VERİLERİNE TARTIŞMALI YANIT
İsrail ordusu, askeri istihbarat veritabanının varlığını ve Hamas ile İslami Cihad ölümlerine ilişkin verileri yalanlamadı. Guardian’ın sorduğu sorulara verilen kısa açıklamada ise “makalede sunulan rakamlar yanlış” denildi, ancak hangi verilerin tartışıldığı belirtilmedi. İsrail kaynakları, farklı sorulara çelişkili yanıtlar verdi.
Veritabanında, Hamas ve İslami Cihad’ın askeri kanadında aktif olduğu düşünülen 47 bin 653 Filistinli yer alıyor. Bu liste, Gazze’de ele geçirilen iç belgelerden derlenmiş, Guardian tarafından doğrulanmamış durumda. İsrail ordusu, veritabanını militan kayıplarının tek güvenilir kaynağı olarak kabul ediyor.
VERİLERİN ÖLÇEKLİ SORUNLARI
Her iki veri tabanı da ölü sayısını eksik gösterebilir. Gazze Sağlık Bakanlığı yalnızca cesetleri kurtarılan kişileri listeliyor; enkaz altında kalan binler dahil edilmiyor. İsrail askeri istihbaratı ise tüm militan ölümlerinden veya yeni katılımlardan haberdar değil. Buna rağmen, bu veriler savaş planlamasında kullanılıyor.
İsrailli yetkililer, ölen militan sayısını 20 bin olarak ya da sivil-militan oranını 1:1 şeklinde açıklayabiliyor. Bu yüksek rakamlar, çoğu zaman hükümet görevlileri veya polis gibi Hamas bağlantılı sivilleri de kapsıyor ve uluslararası hukuka göre savaş dışı hedeflerin öldürülmesi yasak.
ÖLENLERİN ÇOĞU HALA SİVİL
İsrail askerlerinin tanıklıkları, Gazze’de tüm Filistinlilerin hedef olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Rafah bölgesinde görev yapan bir asker, “hayali bir çizgiyi geçene ateş açtıklarını, buna çocuklar ve kadınların da dahil olduğunu” söyledi.
Londra Ekonomi Okulu’ndan Mary Kaldor, Gazze’deki savaşın sivillere yönelik geniş çaplı bir stratejiye dönüştüğünü belirtti. Kaldor’a göre, çatışmada uygulanan kurallar, ordunun düşük rütbeli militanlara bile saldırırken sivilleri öldürmesine yol açıyor. Bu durum, Sudan, Yemen, Uganda ve Suriye’de görülen çatışmalara benziyor.
KATLİAMIN BOYUTU VE ULUSLARARASI KANUNLAR
Uluslararası insancıl hukuk, devletler arasında yürütülen konvansiyonel savaşlarda sivilleri korumak için geliştirildi. Ancak Gazze’de yoğun nüfuslu şehirlerde yürütülen operasyonlar, sivillerin büyük kayıplar vermesine neden oluyor.
İsrail hükümeti, 7 Ekim 2023’te Hamas saldırılarına karşı savunma yaptığını iddia ediyor. Ancak askeri ve siyasi liderler zaman zaman soykırım niteliğinde söylemler kullanıyor. Savaşın başında askeri istihbaratın komutanı, “her ölen kişi için 50 Filistinlinin hayatını kaybetmesi gerektiğini” ifade etmişti.
Oxford Üniversitesi’nden Neta Crawford ise İsrail’in uygulamalarının, sivilleri koruma konusundaki on yıllık askeri prensipleri terk ettiğini belirtti. Crawford, sivillerin hedef alınması ve altyapının tahrip edilmesinin, ABD gibi ülkelerin uyguladığı yöntemlerle örtüşmediğini vurguladı.
