Bu sınıflandırma ittifak içinde gerilimi artırırken, ABD’nin düşük katkı veren ülkelere yönelik olası yaptırım ve asker çekme planları gündeme geldi. Avrupa ülkeleri arasında bu değerlendirme farklı tepkilere yol açtı ve NATO içinde geleceğe dair endişeler güçlendi.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran savaşı sürecinde NATO ülkelerinin ABD ile iş birliği düzeyini değerlendirerek ‘‘sadıklar’’ ve ‘‘hayırsızlar’’ olarak ayrıldığı bir liste hazırladı. Politico'nun aktardığına göre, Beyaz Saray’da hazırlanan ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Washington ziyaretinden önce tamamlanan bu liste, üyelerin askeri ve siyasi katkılarını temel alıyor.
"BEYAZ SARAY'IN SADIKLAR VE HAYIRSIZLAR LİSTESİ VAR"
Diplomatik kaynaklar, çalışmanın esasen ABD’nin askeri ve siyasi beklentilerine uyum gösteren müttefiklerle, desteği yetersiz bulunan ülkeleri ayırmayı amaçladığını belirtti. Bir Avrupalı diplomat, planı ‘‘Beyaz Saray’ın sadıklar ve hayırsızlar listesi var, mantık buna benziyor’’ diyerek özetledi.
ABD Savunma Bakanlığı Müsteşarı Pete Hegseth ise, savunma harcamalarını artırmayan ülkelerin sonuçlarına katlanacağı mesajını vermiş, İsrail, Güney Kore, Polonya ve Baltık ülkelerini ‘‘örnek müttefikler’’ olarak tanımlamıştı.
BAZI ÜLKELERDEN ASKER ÇEKME GÜNDEMDE
Plana göre, ABD düşük katkı veren ülkelerden asker çekme, ortak tatbikatları azaltma veya askeri satışları sınırlama gibi adımlar atabilir. Ancak ABD'li askeri kaynaklar, bu tür bir stratejinin maliyetli ve karmaşık olduğunu ifade etti.
Avrupa cephesinde ise İspanya, Fransa ve Birleşik Krallık gibi ülkelerin ABD taleplerine mesafeli durduğu, Polonya ve Romanya gibi ülkelerin ise daha yakın iş birliği içinde olduğu bildirildi. Özellikle Polonya, savunma harcamaları ve ABD askerlerine ev sahipliği yapması nedeniyle Trump yönetiminin öncelikli ortaklarından biri olarak görülüyor. Türkiye ise, NATO'nun en büyük dördüncü unsuru olarak, geçmişte savunma harcamaları sınırının gerisinde kalmıştı.
CEZALANDIRMA MEKANİZMALARI GÜNDEMDE
Pentagon yetkilileri müttefiklerle iş birliğinin öncelikli olduğunu vurgularken, cezalandırma konusundaki mekanizmaların netliği konusunda açıklık bulunmadığını belirtti. Ancak bazı ABD senatörleri, bu ayrımcı yaklaşımın NATO ittifak ilişkilerine zarar verebileceği uyarısında bulundu.
Eski NATO yetkilileri ise Trump yönetiminin bu sert tavrının ittifak içinde yeni krizlere yol açabileceği görüşünde. Bir eski Fin yetkili, ‘‘Yönetim aynı anda birden fazla krizle uğraşırken NATO içinde yeni bir cephe açmak zor’’ diyerek endişelerini dile getirdi.
