Donald Trump’a tepki olsun diye ABD’den İrlanda’ya taşındığını açıklayan komedyen Rosie O’Donnell, Trump’ı ‘insanlık için bir tehdit’ olarak gördüğü söylemişti. Trump da O’Donnell ile ilgili olarak ‘ülkemizin çıkarlarına uygun olmadığı için vatandaşlıktan çıkarabilirim’ açıklamasında bulundu. Donald Trump’ın herhangi bir ABD’liyi vatandaşlıktan çıkarması mümkün mü? Daha önce bununla ilgili aldığı bazı kararlar mahkeme tarafından durdurulmuştu.
DONALD TRUMP’IN VATANDAŞLIKTAN ÇIKARMA YETKİSİ VAR MI?
ABD Başkanı Trump’ın doğrudan vatandaşlıktan çıkarma yetkisi sınırlı olarak bulunuyor. ABD’de doğmuş kişileri belirli suçlar kapsamına girmedikleri sürece vatandaşlıktan çıkaramaz. Göçmen olarak gelip sonradan ABD vatandaşı olanlar için de bu durum geçerli ancak Trump bazı kararnameleri esneterek kendisine yetki kazandırmaya çalışıyor. Trump’ın Elon Musk ve son olarak komedyen Rosie O’Donnell’ı vatandaşlıktan çıkarmakla tehdit etmesinin nedeni göçmen statüsünden ABD vatandaşlığına geçmiş olmaları.
ABD’DE VATANDAŞLIKTAN HANGİ ŞARTLARDA ÇIKARILABİLİRSİNİZ?
Birçok ülkede benzer suç kategorilerinde vatandaşlıktan çıkartılabiliyorsunuz. ABD’de de durum aşağı yukarı aynı. İnsan hakları ihlalleri, terörizm faaliyeti, savaş suçlarına karışmış olmak, cinsel suçlar ve vatandaşlığa illegal şekilde geçmiş olmak sizi vatandaşlıktan çıkarmak için güçlü deliller olarak sayılabilir.
DOĞUM YOLUYLA VATANDAŞLIK NEDİR, NASIL BAŞLADI?
ABD’de doğum yoluyla vatandaşlık uygulaması 1868 yılında yapılan bir değişiklikle yürürlüğe girdi. O günden bu yana Amerika’da doğan herkes otomatik olarak ABD vatandaşı kabul ediliyor ve sisteme de bu şekilde girmiş oluyorlar. 1868 yılında yapılan değişiklikte ‘ABD’de doğmuş, bu uyruğa geçmiş herkes ABD’nin ve ikamet ettikleri eyaletin vatandaşı kabul edilir’ cümlesi geçmekte. Tabii ABD’de ırkçı ve göçmen karşıtı bazı kesimler bu maddenin karşısında tavır takınıyor. ABD’yi yozlaştırdığı ve kimliği bozduğu düşünüldüğü için bu maddenin yürürlükten kalkmasını talep ediyorlar. Donald Trump’ın da başkan olduğu dönemde ara ara bu maddeyi eleştirdiği konuşmalar mevcut.
HANGİ ÜLKELERDE DOĞUM YOLUYLA VATANDAŞLIK İMKANI VAR?
Dünya üzerinde 30’dan fazla ülkede, şartlar ve maddelerin içindeki detaylar farklılaşsa da, doğum yoluyla vatandaşlık uygulaması var. ABD, Kanada, Meksika gibi ülkeler bu uygulamayı uzun yıllardır sürdürüyor.
TÜRKİYE’DE DOĞUM YOLUYLA VATANDAŞLIK VAR MI?
Türkiye’de de doğum yoluyla vatandaşlık imkanı var. Doğduğunuz yer ve kan bağı ile vatandaşlık edinmeniz Türkiye Cumhuriyeti yasaları tarafından sunulmuş bir hak. İçişleri Bakanlığı sayfasında bununla ilgili detaylı bilgiyi bulmak da mümkün.
VATANDAŞLIK KARTI NEDİR, MAVİ KART NEDİR?
Türkiye’de ‘Mavi Kart’ olarak da anılan vatandaşlık kartı doğum yoluyla vatandaş olmuş ancak sonradan kendi rızasıyla vatandaşlıktan çıkmış kişilere bazı haklar tanıyan karttır. Kimlik gösterilmesi gereken bazı şartlarda kimlik kartı yerine mavi kart kullanılabilir. Vatandaşlık kart sahipleri normal vatandaşlarla aynı haklara sahip olamıyor. Örneğin, seçme ve seçilme hakkı, askerlik yükümlülüğü, ev ve araç ithal etme hakkı ve devlet memuru olma gibi hakları mevcut değil.
