Türkiye İstatistik Kurumunun yayımladığı 2025 yılı Ulusal Eğitim İstatistikleri, eğitim alanında son yıllarda yaşanan değişimi ortaya koydu. Verilere göre yükseköğretim mezunlarının oranı özellikle genç nüfus arasında dikkat çekici şekilde artarken okuryazarlık oranlarında da önemli yükseliş kaydedildi. Ortalama eğitim süresinde ise Ankara ilk sırada yer aldı.
TÜİK verilerine göre 25 yaş ve üzeri nüfusta ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu il Ankara oldu. Başkentte ortalama eğitim süresi 10,9 yıl olarak hesaplandı. Ankara'yı İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova izledi.
Listenin son sırasında ise Ağrı yer aldı. Ağrı'da ortalama eğitim süresi 7,6 yıl olarak ölçülürken Şanlıurfa, Muş, Van ve Kastamonu da ortalamanın düşük kaldığı iller arasında bulundu.
Uzmanlar, kamu kurumlarının yoğunluğu, üniversite sayısı, araştırma merkezleri ve nitelikli istihdam olanaklarının Ankara'nın eğitim göstergelerinde üst sıralarda yer almasında etkili olduğunu değerlendiriyor.
GENÇLERDE ÜNİVERSİTE MEZUNİYETİ HIZLA ARTTI
Araştırma sonuçları, genç nüfusun eğitim seviyesinde belirgin bir yükseliş yaşandığını gösterdi. Türkiye'de 25-34 yaş grubundaki yükseköğretim mezunlarının oranı 2008 yılında yüzde 13,5 seviyesindeyken 2025 yılında yüzde 45,6'ya yükseldi.
Kadınlarda artışın daha güçlü olduğu görüldü. Aynı yaş grubunda yükseköğretim mezunu kadınların oranı yüzde 12,5'ten yüzde 50,3'e çıkarken, erkeklerde bu oran yüzde 14,6'dan yüzde 41'e yükseldi.
Veriler, son yıllarda üniversite eğitiminin daha geniş kesimlere ulaştığını ve genç kuşaklarda eğitim düzeyinin önemli ölçüde arttığını ortaya koydu.
OECD'nin 2024 yılı verilerine göre 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunlarının ortalama oranı yüzde 48,7 olarak hesaplandı. Türkiye'de ise aynı yaş grubunda oran yüzde 44,9 seviyesinde gerçekleşti.
Yükseköğretim mezuniyet oranında ilk sırada yüzde 70,6 ile Güney Kore yer alırken en düşük oran yüzde 29,1 ile Meksika'da kaydedildi. Türkiye'nin son yıllarda gösterdiği yükselişle OECD ortalamasına önemli ölçüde yaklaştığı görüldü.
OKURYAZARLIK ORANINDA DİKKAT ÇEKEN YÜKSELİŞ
Türkiye'de okuma yazma bilenlerin oranı da son yıllarda yükseliş gösterdi. 2008 yılında altı yaş ve üzeri nüfusta yüzde 91,8 olan okuryazarlık oranı, 2025 yılında yüzde 97,9'a ulaştı.
Kadınlarda okuryazarlık oranı yüzde 86,9'dan yüzde 96,4'e yükselirken erkeklerde yüzde 96,7 olan oran yüzde 99,3 seviyesine çıktı. Böylece eğitimde cinsiyet farkının azaldığı ancak tamamen ortadan kalkmadığı görüldü.
ORTALAMA EĞİTİM SÜRESİ 9,6 YILA ÇIKTI
Türkiye genelinde 25 yaş ve üzerindeki nüfusun ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9,6 yıl olarak hesaplandı. Erkeklerde ortalama eğitim süresi 10,3 yıl olurken kadınlarda bu süre 8,9 yıl olarak kaydedildi.
Bu sonuçlar, eğitim süresinde kadın ve erkekler arasındaki farkın devam ettiğini ancak genel eğitim seviyesinin yıllar içinde yükseldiğini gösterdi.
EĞİTİM SÜRESİNDE EN YÜKSEK ARTIŞ ŞIRNAK'TA GÖRÜLDÜ
2016-2025 döneminde ortalama eğitim süresindeki en yüksek artış Şırnak'ta yaşandı. Şırnak'ta eğitim süresi yüzde 48,5 oranında yükseldi. Hakkari, Muş, Şanlıurfa ve Van da artışın en yüksek olduğu iller arasında yer aldı.
Ankara, Eskişehir, İzmir, İstanbul ve Tekirdağ gibi eğitim düzeyi zaten yüksek olan illerde ise artış oranlarının daha sınırlı kaldığı görüldü.
AİLELERİN EĞİTİM DÜZEYİ ÇOCUKLARI ETKİLİYOR
TÜİK verileri, anne ve babanın eğitim düzeyi ile çocukların eğitim seviyesi arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu ortaya koydu. Annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin büyük bölümünün üniversite eğitimi aldığı görüldü.
Benzer şekilde babası yükseköğretim mezunu olan bireylerde de yükseköğretime devam etme oranı oldukça yüksek seviyelerde gerçekleşti. Araştırma sonuçları, ailelerin eğitim geçmişinin bireylerin eğitim hayatı üzerinde önemli etkiler oluşturduğunu gösterdi.
Ortalama eğitim süresinde Ankara ilk sırada yer alırken, genç nüfusta üniversite mezuniyet oranı son 17 yılda dikkat çekici artış gösterdi.
