İkinci Dünya Savaşı’nda Nazi Almanyası’nın yenilgisini simgeleyen 9 Mayıs, Sovyetler Birliği’nin eski cumhuriyetlerinde uzun yıllardır resmi törenlerle kutlanıyor. Ancak bugün Türk cumhuriyetlerinde bu tarih yalnızca bir zafer günü değil, aynı zamanda bağımsızlık mücadelesinin ve milli kimlik arayışının sembollerinden biri olarak değerlendiriliyor.
KİMLİK KORUMA MÜCADELESİ
Sovyetler Birliği döneminde milyonlarca Türk kökenli asker cephelerde savaşırken, savaş sonrası süreçte Türk halkları hem siyasi hem de kültürel anlamda kendi kimliklerini koruma mücadelesi verdi.
Özellikle Kazakistan ve Kırgızistan’da savaş yıllarında büyük insan kayıpları yaşanırken, bölge halkları aynı zamanda ağır ekonomik koşullarla karşı karşıya kaldı. Sovyet sanayisinin önemli üretim merkezlerinden biri haline gelen Orta Asya’da savaşın yükü uzun yıllar hissedildi.
EN ÖNEMLİ NEDEN AZERBAYCAN PETROLÜYDÜ
Azerbaycan ise özellikle petrol üretimiyle savaş döneminde kritik rol üstlendi. Bakü petrolü, Sovyet ordusunun en önemli enerji kaynaklarından biri olarak gösterildi. Tarihçilere göre savaş yıllarında Nazi Almanyası’nın Kafkasya’ya yönelmesinin en önemli nedenlerinden biri de Azerbaycan petrolüydü.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Türk cumhuriyetleri için yeni bir dönem başladı. 1991 sonrası bağımsızlıklarını ilan eden ülkeler, kendi devlet yapılarını kurarken milli kimliklerini yeniden inşa etmeye yöneldi.
9 MAYIS İKİ ANLAM TAŞIYOR
Bugün 9 Mayıs’ın Türk dünyasında iki farklı anlam taşıdığına dikkat çekiyor. Bir yandan İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesi anılırken, diğer yandan Sovyet sonrası dönemde kazanılan bağımsızlıkların değeri ön plana çıkıyor.
Özellikle Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında son yıllarda artan siyasi, ekonomik ve kültürel iş birlikleri, Türk cumhuriyetleri arasındaki ortak tarih vurgusunu daha görünür hale getiriyor.
Türk dünyasında artık yalnızca ortak dil ve kültür değil, ortak tarih hafızası da yeni nesil diplomasi anlayışının merkezine yerleşiyor.
9 Mayıs dolayısıyla düzenlenen törenlerde savaşta hayatını kaybeden askerler anılırken, meydanlarda düzenlenen askeri törenler, anma programları ve bayraklarla donatılan şehirler bağımsızlık mücadelesi veren Türk halklarının tarihsel yolculuğu anlatılıyor.
