Türkiye'nin sosyal yardım haritasını değiştirecek olan ve kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen yeni destek programı için hükümet çalışmalarını hızlandırdı. Ekonomik dalgalanmaların hane halkı üzerindeki etkisini en aza indirmek amacıyla kurgulanan bu sistem, sadece bir yardım değil, aynı zamanda ailenin gelir düzeyini belirli bir standarda çekmeyi hedefleyen bir tamamlayıcı unsur olarak öne çıkıyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın pilot uygulamalar için tarih vermesiyle birlikte, gözler başvuru ekranlarına ve belirlenecek kriterlere çevrildi.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR VE SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?
Vatandaşlık maaşı, resmi adıyla Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane halkı gelirinin belirli bir seviyenin altında kalması durumunda devletin aradaki farkı tamamlamasını öngören bir sosyal yardım modelidir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın ortaklaşa yürüttüğü bu çalışma, halihazırda uygulanan sosyal yardımlardan farklı olarak daha bütüncül bir yaklaşım sergiliyor. Sistemin temel amacı, sadece nakdi yardım yapmak değil, aynı zamanda çalışabilir durumdaki aile bireylerini istihdama yönlendirerek kendi ayakları üzerinde durmalarını sağlamaktır. Bu sayede yardımın istihdamı caydırıcı bir etki yaratmasının önüne geçilmesi planlanmaktadır.
VATANDAŞLIK MAAŞI PİLOT UYGULAMASI HANGİ İLLERDE VE NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, yaptığı son açıklamalarda vatandaşlık maaşı projesi için bu yıl içerisinde pilot uygulamaların başlayacağını resmen duyurdu. Sistemin tam kapasiteyle ve 81 ilde yaygınlaşmasının ise 2026 yılını bulması öngörülüyor. Pilot uygulama için seçilecek iller, projenin sahadaki verimliliğini ölçmek ve olası aksaklıkları tespit etmek açısından büyük önem taşıyor. Şu an için bakanlık tarafından resmi olarak açıklanmış bir il listesi bulunmamakla birlikte, uygulamanın sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyleri farklı olan bölgelerden seçilecek illerde test edilmesi bekleniyor. Yeni yılla birlikte pilot illerin kamuoyuna duyurulması ve bölgesel başvuruların alınması gündemde.
VATANDAŞLIK MAAŞI KİMLERE VERİLECEK VE BAŞVURU ŞARTLARI NELER OLACAK?
Vatandaşlık maaşından yararlanabilmek için belirlenen en temel kriter, hane içine giren toplam gelirin belirlenen asgari yaşam standardının altında olmasıdır. Destek programı, gelir testi sonucunda ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen Türk vatandaşlarını kapsamaktadır. Aile bazlı bir sistem olduğu için, hane içindeki kişi başına düşen gelir, taşınır ve taşınmaz mal varlıkları gibi kriterler başvuru değerlendirmesinde belirleyici rol oynayacak. Ayrıca sistemin en önemli ayaklarından biri, ailedeki bireylerin iş gücü piyasasına katılım durumudur; çalışabilir durumda olup iş arayan veya meslek edindirme kurslarına katılan bireylerin bulunduğu haneler öncelikli değerlendirilebilir.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE KADAR OLACAK VE ÖDEMELER KAÇ TL YATACAK?
Vatandaşlık maaşının miktarı konusunda henüz netleşmiş bir rakam bulunmuyor. Yapılan çalışmalarda, ödenecek tutarın asgari ücret endeksli mi yoksa hane halkı büyüklüğüne göre değişen bir barem sistemiyle mi belirleneceği tartışılıyor. Yetkililer, destek miktarının ailenin gelir açığını kapatacak düzeyde olacağını, ancak kişileri çalışmaktan alıkoyacak kadar yüksek olmayacağını belirtiyor. Tutarın belirlenmesinde enflasyon verileri, açlık sınırı ve asgari ücret artışları dikkate alınacak. Konuyla ilgili teknik çalışmalar tamamlandığında, hanedeki kişi sayısına ve gelir durumuna göre değişen kademeli bir ödeme tablosunun açıklanması bekleniyor.
