Türkiye’nin sıcak bölgelerinde giderek daha fazla tercih edilen yer fıstığı, doğru teknikler uygulandığında yüksek verim sağlanan değerli bir tarım ürünü olarak öne çıkıyor. Protein, sağlıklı yağlar ve mineral açısından zengin olan bu bitkinin ekiminden hasadına kadar tüm aşamalar dikkatle planlanıyor. Çiftçiler tarafından toprak hazırlığı yapılıyor, sertifikalı tohumlar seçiliyor ve düzenli bakım uygulanıyor.
İDEAL İKLİM VE TOPRAK KOŞULLARI NASIL SAĞLANIYOR?
Yer fıstığı için sıcak iklimler tercih ediliyor. Toprak sıcaklığı 18 derecenin üzerine çıktığında ekim işlemine başlanıyor. Genellikle Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu’da üretim yapılıyor.
Kumlu-tınlı, iyi drene edilen ve pH değeri 6–7 arasında olan topraklar kullanılıyor. Ağır ve su tutan zeminlerden kaçınılıyor. Ekim öncesinde toprak sürülüyor, yabancı otlar temizleniyor ve organik maddeyle zenginleştirme yapılıyor. Kompost veya yanmış hayvan gübresi toprağa karıştırılıyor.
TOHUM SEÇİMİ VE EKİM ÖNCESİ HAZIRLIK NASIL YAPILIYOR?
Ekimde sertifikalı ve hastalıklara dayanıklı tohumlar tercih ediliyor. Tohumlar ekimden önce ılık suda bekletiliyor ve kurutuluyor. Bu işlemle çimlenme oranı artırılıyor.
Azot bağlanmasını desteklemek için tohumlara bakteri aşılaması yapılıyor. Dekar başına ortalama 10–15 kilogram tohum kullanılıyor. Küflü ve kırık tohumlar ayıklanıyor.
Toprak 20–25 santimetre derinliğinde işleniyor ve düzgün bir ekim yatağı hazırlanıyor.
EKİM VE BAKIM SÜRECİNDE NELER YAPILIYOR?
Ekim işlemi genellikle nisan ve mayıs aylarında gerçekleştiriliyor. Tohumlar 5–7 santimetre derinliğe bırakılıyor. Sıra araları 60–70 santimetre, sıra üzerleri ise 15–20 santimetre olacak şekilde ayarlanıyor.
Bitkiler gelişirken düzenli sulama yapılıyor. Özellikle çiçeklenme ve meyve bağlama döneminde haftada bir veya iki kez sulama uygulanıyor. Damla sulama yöntemi tercih ediliyor.
Gübreleme aşamasında:
-
Ekim öncesi dengeli taban gübresi veriliyor
-
Çiçeklenme döneminde potasyum ağırlıklı destek yapılıyor
-
Organik gübre ile toprak canlı tutuluyor
Yabancı otlarla mücadele ediliyor, gerektiğinde malçlama yapılıyor. Bitkiler 25–30 santimetre boya ulaştığında yan dalların artması için tepe alma uygulanıyor. Zararlılara karşı entegre mücadele yöntemleri kullanılıyor.
HASAT NE ZAMAN YAPILIYOR, NASIL SAKLANIYOR?
Yer fıstığı hasadı, yaprakların büyük kısmı sarardığında gerçekleştiriliyor. Bu dönem genellikle eylül ve ekim aylarına denk geliyor. Bitkiler sökülüyor, yumrular topraktan çıkarılıyor ve güneşte 3–5 gün kurutuluyor.
Nem oranı düşürüldükten sonra ürün kabuklu halde depolanıyor. Serin ve kuru ortamlarda saklama yapıldığında raf ömrü bir yıla kadar uzatılıyor.
Dekar başına ortalama 300–500 kilogram ürün alınıyor. Doğru bakım uygulandığında bu miktar daha da artırılıyor.
YER FISTIĞI TARIMINDA EKONOMİK POTANSİYEL NEDİR?
Yer fıstığı üretimi, çiftçiler için önemli bir gelir kapısı haline geliyor. İç pazarda ve ihracatta talep artıyor. Organik üretime yönelim hız kazanıyor. Kilogram başına elde edilen kazanç her yıl yükseliyor ve sürdürülebilir tarım uygulamalarıyla çevre dostu üretim yapılması hedefleniyor. Doğru teknikler uygulandığında hem verim artırılıyor hem de çiftçiler için ciddi ekonomik kazanç sağlanıyor.
