ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump tarafından yürürlüğe konulan tarifelerin dayandırıldığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası'nın (IEEPA) Başkana tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetti. Karar metninde, ABD Anayasası'nın ilgili maddesine atıfta bulunularak vergi ve gümrük vergisi koyma yetkisinin Kongre'ye ait olduğu vurgulandı. Hükümetin IEEPA'yı "Başkana tek taraflı sınırsız vergi yetkisi veren bir yasa" olarak yorumlamasının yanlış olduğu belirtilen kararda, yasada yer alan "ithalatı düzenleme" ifadesinin "vergi koyma" yetkisini kapsamadığı kaydedildi.
YÜKSEK MAHKEME: VERGİ YETKİSİ BAŞKANA DEVREDİLEMEZ
Mahkemenin 6 yargıcının imzasıyla yayımlanan kararda, ABD demokrasisinin temel direklerinden biri olan "güçler ayrılığı" ilkesine sert bir vurgu yapıldı. Kararda, ekonomik ve siyasi etkisi bu denli büyük olan bir yetki devrinin, Kongre tarafından "muğlak bir dil" kullanılarak yapılamayacağı belirtildi. Yarım asırlık IEEPA tarihinde hiçbir başkanın bu yasayı gümrük vergisi uygulamak için kullanmadığına dikkat çekilen metinde, anayasal olarak harç ve vergi koyma hakkının münhasıran halkın temsilcilerinin bulunduğu Kongre’ye ait olduğunun altı çizildi.
TRUMP'IN "KARŞILIKLI" TARİFE STRATEJİSİ HUKUKA TAKILDI
İkinci kez başkanlık koltuğuna oturduktan sonra ticaret politikasını tarifeler üzerine kuran Donald Trump, IEEPA kapsamında agresif adımlar atmıştı. ABD'nin neredeyse tüm ticaret ortaklarına "karşılıklı" gümrük vergileri getiren Trump; özellikle Çin, Kanada ve Meksika’dan gelen ürünlere fentanil akışını gerekçe göstererek ek yükümlülükler dayatmıştı. Ancak Yüksek Mahkeme, IEEPA’nın başkana soruşturma ve yasaklama yetkisi verse de, bu yetkiler listesinde gümrük vergilerinden hiç bahsedilmediğine karar vererek bu stratejinin hukuki temelini sarstı.
ALT MAHKEMELERDEN YÜKSEK MAHKEMEYE UZANAN HUKUK SAVAŞI
Söz konusu tarifeler, yürürlüğe girdiği andan itibaren özel şirketler ve eyaletler tarafından yargıya taşınmıştı. İlk olarak ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi, 28 Mayıs 2025’te tarifelerin başkanlık yetkisini aştığına hükmetmişti. Hükümetin "diplomasiye zarar veriliyor" gerekçesiyle yaptığı temyiz başvurusu sonucunda Temyiz Mahkemesi kararı büyük ölçüde onaylamış, ancak nihai karar için Yüksek Mahkeme’nin görüşünün beklenmesine hükmetmişti. 5 Kasım 2025’te tarafları dinleyen Yüksek Mahkeme, son kararıyla bu uzun soluklu davayı noktalamış oldu.
TİCARET DÜNYASINDA YENİ DÖNEM VE KARARIN ETKİLERİ
Yüksek Mahkeme'nin bu kararı, ABD'nin küresel ticaret ortaklarıyla olan ilişkilerinde kartların yeniden dağıtılmasına neden olacak. Karar, Başkanın "ulusal acil durum" ilan ederek küresel ticaret akışını tek taraflı olarak vergilendirme gücünü elinden alıyor. Bundan sonraki süreçte Trump yönetiminin benzer tarifeler uygulayabilmesi için Kongre'den onay alması veya farklı yasal zeminler araması gerekecek. Kararın, piyasalarda ve ABD-Çin ticaret hattında büyük bir dalgalanma yaratması, şirketlerin ise hukuka aykırı bulunan bu vergiler için iade talebinde bulunması bekleniyor.
