Ahmet Cemal, 5 Mart 1942'de İzmir'de dünyaya geldi. İttihat ve Terakki'nin önemli isimlerinden Cemal Paşa'nın torunu olan Cemal, çocukluk yıllarından itibaren edebiyat ve sanatla iç içe büyüdü. Sankt Georg Avusturya Lisesi'nin ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Hukuk eğitimi almasına rağmen hayatını mahkeme salonlarına değil, kitaplara ve çeviriye adadı.
HUKUKU BIRAKIP NEDEN EDEBİYATI SEÇTİ?
Üniversitede bir süre hukuk asistanı olarak görev yapan Ahmet Cemal, daha sonra yönünü tamamen edebiyata çevirdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde çeviri dersleri verdi. Ardından yayınevlerinde editörlük yaptı, kültür kurumlarında görev aldı ve uzun yıllar üniversitelerde estetik, sanat tarihi ve tiyatro üzerine dersler anlattı.
DÜNYA EDEBİYATININ DEV İSİMLERİNİ TÜRKÇEYLE NASIL BULUŞTURDU?
Ahmet Cemal denildiğinde akla ilk gelen, kuşkusuz yaptığı nitelikli çeviriler oluyor. Franz Kafka, Stefan Zweig, Bertolt Brecht, Goethe, Rainer Maria Rilke, Elias Canetti, Walter Benjamin, Robert Musil ve daha birçok önemli yazarı Türkçeye kazandırdı. Çevirileri yalnızca kelimeleri aktarmakla kalmadı; yazarların ruhunu ve üslubunu Türk okuruna taşıdığı için büyük takdir topladı. Bu yönüyle Türkiye'nin en önemli edebiyat çevirmenlerinden biri kabul edildi.
SADECE ÇEVİRMEN MİYDİ?
Ahmet Cemal, yalnızca çeviri yapan bir isim değildi. Deneme, roman ve kültür-sanat yazıları kaleme aldı; estetik, sanat tarihi, felsefe ve edebiyat üzerine konferanslar verdi. Uzun yıllar gazetelerde köşe yazıları yazdı ve kültür hayatının en etkili kalemlerinden biri hâline geldi. Özellikle sanatın toplumdaki yeri üzerine yaptığı değerlendirmeler, geniş yankı uyandırdı.
HANGİ ESERLERİYLE OKURLARIN HAFIZASINDA YER ETTİ?
Ahmet Cemal'in yalnızca çevirileri değil, kendi kaleminden çıkan eserleri de ilgi gördü. En çok bilinen kitapları arasında;
- Kıyıda Yaşamak
- Şeref Bey Artık Burada Yaşamıyor
- Sanat Üzerine Denemeler
- Bizi Yaşatanlar ve Öldürenler
- Önce Şairleri Yaktılar
- Biz Sevmeyi Ne Zaman Unuttuk?
yer alıyor. Bu eserlerde sanat, insan, kültür ve toplumsal değişim üzerine dikkat çekici analizlere yer verdi.
ULUSLARARASI ÖDÜLLER ALMASININ NEDENİ NEYDİ?
Yıllar boyunca yaptığı başarılı çeviriler ve kültürel katkıları sayesinde Ahmet Cemal birçok prestijli ödüle layık görüldü. Anadolu Üniversitesi tarafından fahri doktora unvanı verilen Cemal, Avusturya Federal Cumhuriyeti Altın Liyakat Nişanı, Tarabya Çeviri Büyük Ödülü, Dil Derneği Onur Ödülü ve Avusturya Büyük Devlet Ödülü gibi önemli ödüllerin de sahibi oldu.
NEDEN ARKASINDA BÜYÜK BİR BOŞLUK BIRAKTI?
1 Ağustos 2017'de 75 yaşında hayatını kaybeden Ahmet Cemal, ardında yalnızca onlarca kitap ve yüzlerce çeviri değil, Türk kültür hayatına yön veren güçlü bir miras bıraktı. Bugün hâlâ Kafka, Zweig, Brecht ya da Rilke'yi onun çevirileriyle okuyan binlerce kişi bulunuyor. Edebiyata ve dile gösterdiği özen sayesinde Ahmet Cemal, Türkiye'nin en saygın çevirmen ve düşünce insanlarından biri olarak anılmaya devam ediyor.
