Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın teftiş verileri, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’nde işçilerin karşı karşıya kaldığı hak ihlallerini ortaya koyarken, mağduriyetlerin belirli başlıklarda yoğunlaştığını gösterdi. Avukat Fırat Bilici’nin değerlendirmeleriyle birlikte veriler, ücret, çalışma süresi ve sigorta alanlarında süregelen sorunların boyutunu ortaya koydu.
1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü kapsamında açıklanan teftiş sonuçlarına göre işçilerin en çok mağdur olduğu alanlar fazla çalışma ücretleri, çalışma süreleri, genel tatil ve hafta tatili ücretleri, yıllık ücretli izin ve ücret hesap pusulası oldu. 2024 yılı iş teftişi genel raporunda ihlallerin büyük bölümünün fazla çalışma ücretleri ve çalışma süreleri başlığında toplandığı, eksik ödenen ücretler ile fazla mesai ve tatil alacaklarına ilişkin yüksek tutarlarda ödeme yaptırıldığı kaydedildi.
ÜCRET VE ÇALIŞMA SÜRESİ İHLALLERİ
2025 yılı program dışı teftişlerinde 20 bin 589 işçiye toplam 355,6 milyon TL brüt alacak ödettirilmesi, ihlallerin yalnızca tespit edilmekle kalmadığını, aynı zamanda yüksek mali sonuçlar doğurduğunu ortaya koydu. Veriler, işçi mağduriyetinin ağırlıklı olarak ücret ve çalışma süreleri ekseninde sürdüğünü gösterdi.
Avukat Fırat Bilici, “Fazla mesai ve ücret ihlalleri iş hukukunda en sık karşılaşılan sorunlar arasında yer alıyor. İşçiler bu tür durumlarda yasal haklarını talep edebilir” dedi.
SİGORTA İHLALLERİ
Teftiş verilerinde sigorta başlığındaki eksiklikler de dikkat çekti. Primlerin hiç yatırılmaması, eksik gün bildirilmesi veya düşük ücret üzerinden gösterilmesi durumunda işçilerin hem mevcut haklarını kaybettiği hem de emeklilik süreçlerinin doğrudan etkilendiği görüldü.
Fırat Bilici, “Primin hiç yatırılmaması veya eksik bildirilmesi işçi açısından haklı fesih sebebidir. Bu durum Yargıtay kararlarıyla da kabul edilmektedir” ifadelerini kullandı. Bilici, “Hizmetin Kurum tarafından tespit edilemediği hallerde 5510 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesinde düzenlenen hizmet tespiti davası süresi mutlaka gözetilmelidir” dedi.
1 MAYISTA ORTAYA ÇIKAN TABLO
2024 ve 2025 verilerinin birlikte incelenmesi, ihlallerin dönemsel değil süreklilik gösteren bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyuyor. Ücret ve fazla mesai kaynaklı sorunların her iki dönemde de ilk sırada yer alması, işçilerin en temel haklarının benzer başlıklarda ihlal edildiğini gösteriyor.
Denetimlerde işçilere yüksek tutarlarda ödeme yaptırılması, ihlallerin kapsamının genişliğine işaret ederken; aynı başlıkların tekrar etmesi, çalışma hayatında benzer sorunların devam ettiğini ortaya koyuyor.
