Milyonlarca çalışanın ve emekli adayının merakla beklediği yeni çalışma hayatı reformları, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündeminde görüşülmeye devam eden 86 maddelik torba yasa tasarısı ile şekilleniyor. Daha önce meclisten geçen 55 maddenin ardından, gözler tasarının ikinci bölümünde yer alması beklenen kritik düzenlemelere çevrildi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen bu kapsamlı çalışmalar; taşeron işçilerin kadro beklentisinden esnafın erken emeklilik hayaline, memurların ek gösterge talebinden ev hanımlarına sağlanacak sosyal güvence desteklerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Vatandaşlar, meclis genel kurulundan çıkacak kararları ve yasalaşma takvimini yakından takip ediyor.
TAŞERON İŞÇİLERE KADRO TORBA YASADA VAR MI?
2023 yılından bu yana kamuoyunun en çok tartıştığı konuların başında gelen taşeron işçilere kadro düzenlemesi, 86 maddelik torba yasanın en çok merak edilen başlıkları arasında yer alıyor. KİT (Kamu İktisadi Teşebbüsleri), TYP (Toplum Yararına Programlar) ve belediye şirket işçilerini de kapsayacak şekilde yaklaşık 100 bin çalışanı ilgilendiren bu düzenlemenin, torba yasanın 43 maddelik ikinci etabında meclis gündemine gelmesi öngörülüyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından daha önce masada olduğu belirtilen dosyanın yasalaşması halinde, yıllardır kadro bekleyen taşeron işçiler sürekli işçi statüsüne geçiş yapabilecek. İlgili maddelerin TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilip Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte başvuru şartları ve kadroya geçiş süreçleri netlik kazanacak.
BİRİNCİ DERECE MEMURLARA 3600 EK GÖSTERGE NE ZAMAN VERİLECEK?
Memurların emekli aylıklarını ve emekli ikramiyelerini doğrudan artıracak olan 3600 ek gösterge düzenlemesi, torba yasanın bir diğer önemli ayağını oluşturuyor. Yapılacak yeni yasal düzenleme ile birinci dereceye yükselmiş olan memur, şef, tekniker, veri hazırlama ve kontrol işletmeni gibi tüm kamu görevlilerinin 3600 ek göstergeden faydalanması sağlanacak. Memur konfederasyonları ile yürütülen ortak çalışmaların tamamlanmasının ardından meclise sunulacak olan bu haktan 500 binin üzerinde kamu çalışanının yararlanması bekleniyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, mevcut çalışanların gelecekteki emeklilik haklarında ciddi bir iyileşme sağlanırken, halihazırda emekli olan memurların da maaşlarında artış yaşanacak.
BAĞ-KUR PRİM GÜN SAYISI 7200 OLDU MU, KİMLERİ KAPSIYOR?
Küçük esnafın erken emeklilik hayalini gerçeğe dönüştürecek olan Bağ-Kur prim gün sayısının düşürülmesi çalışması, yaklaşık 1 milyon vatandaşı yakından ilgilendiriyor. Mevcut sistemde 9000 gün olan prim ödeme şartı, torba yasa ile birlikte 7200 güne çekilecek ve böylece esnafa 1800 gün (5 tam yıl) avantaj sağlanacak. Düzenlemenin "10 ve altı kişi çalıştıran" küçük esnafı kapsaması beklenirken, 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olan EYT'li esnaflar 7200 günü doldurdukları anda yaş şartı aranmaksızın emekli olabilecek. 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlar ise 7200 prim gününü tamamlamalarının yanı sıra sigortalılık başlangıç tarihlerine göre belirlenen yaş şartını (kadınlarda 58, erkeklerde 60'tan başlayan) doldurarak emekliliğe hak kazanacak. Bu reform, daha az primle emekli olabilmek için son 3,5 yıl SSK'ya geçme zorunluluğunu da büyük ölçüde ortadan kaldıracak.
EV HANIMLARINA EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER VE DEVLET DESTEĞİ NE KADAR?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ortaklaşa yürüttüğü çalışmalar kapsamında, ev hanımlarının sosyal güvenceye kavuşturulması için tarihi bir adım atılıyor. Yeni düzenleme ile ev hanımlarının ödeyeceği isteğe bağlı sigorta primlerinin üçte biri devlet tarafından karşılanacak. Mevcut asgari ücret üzerinden hesaplanan en düşük isteğe bağlı sigorta primi 6.400,80 TL iken, devletin sağlayacağı 2.133,60 TL'lik destek sayesinde ev hanımları aylık 4.267,20 TL ödeyerek emeklilik hakkı elde edebilecek. Ayrıca anneler için çocuk sayısına göre emeklilik yaşının esnetilmesi planlanıyor. Ağır işlerde uygulanan "yıpranma payı" sistemine benzer bir modelle, kadınların sahip oldukları çocuk sayısına göre hem emeklilik yaşından indirim yapılacak hem de prim gün sayısına ekleme yapılarak erken emekliliğin önü açılacak.
TAMAMLAYICI EMEKLİLİK SİSTEMİ (TES) NEDİR VE NASIL UYGULANACAK?
Çalışanların emeklilik dönemlerindeki refah seviyesini artırmak ve ilave sağlık güvencesi sunmak amacıyla Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) hayata geçiriliyor. Mevcut Bireysel Emeklilik Sistemi'nin (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi'nin (OKS) daha da geliştirilmiş bir versiyonu olan bu yeni modelde, çalışanların kendi prim kesintilerinin yanı sıra işverenlerin de sisteme maddi katkı sağlaması hedefleniyor. İkinci basamak emeklilik sistemi olarak kurgulanan bu yapı sayesinde, vatandaşlar Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) alacakları standart emekli maaşlarına ek olarak tamamlayıcı sistemden de ikinci bir emekli maaşı veya toplu ödeme alma hakkına sahip olacaklar. Bu sistemin aynı zamanda tamamlayıcı sağlık sigortası unsurlarıyla da desteklenmesi planlanıyor.
