Uzun süredir kamuoyunun gündeminde yer alan 12. Yargı Paketi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Adalet sisteminde kapsamlı değişiklikler öngören düzenleme, ceza yargılamasından hukuk davalarına, icra işlemlerinden dijital delillere kadar birçok alanda yeni uygulamaları beraberinde getiriyor. Özellikle genel af beklentisi, infaz düzenlemesi ve "IBAN mağdurları"na yönelik değişiklikler paketin en çok merak edilen başlıkları arasında yer aldı.
12. YARGI PAKETİ KABUL EDİLDİ
Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen düzenlemenin TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştığını duyurdu. Gürlek, yargı hizmetlerinin daha hızlı, etkin ve verimli yürütülmesini sağlayacak reformların devam edeceğini belirterek, düzenlemenin adalet sistemine önemli katkılar sunacağını ifade etti.
GENEL AF BEKLENTİSİ KARŞILIK BULMADI
Paketin yasalaşma sürecinde en çok tartışılan konuların başında genel af beklentisi geldi. Ancak kabul edilen kanunda genel af ya da tüm hükümlüleri kapsayan geniş kapsamlı bir infaz affına ilişkin herhangi bir düzenleme yer almadı. Böylece sosyal medyada gündeme gelen "genel af çıktı" iddiaları da resmiyet kazanmadı.
IBAN MAĞDURLARINA MAHKEMELERE TAKDİR YETKİSİ
12. Yargı Paketi'nin dikkat çeken düzenlemelerinden biri de kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak anılan kişilerle ilgili oldu. Yeni düzenlemeyle birlikte banka hesabını maddi menfaat karşılığında ya da başkalarının yönlendirmesiyle kullandıran ancak organize suçun asli faili olmayan kişiler bakımından mahkemelere daha esnek değerlendirme yapma imkanı tanındı.
Düzenleme, suç örgütlerini değil, olayın niteliğine göre suça sınırlı katkı sağlayan kişiler hakkında daha ölçülü karar verilmesini amaçlıyor. Yetkililer, organize dolandırıcılıkla mücadelede herhangi bir geri adım atılmadığını özellikle vurguluyor.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI YENİDEN DÜZENLENDİ
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının ardından Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) sistemi yeniden şekillendirildi. Yeni düzenlemeye göre iki yıl veya daha az süreli hapis cezaları ile adli para cezalarında belirli şartların oluşması halinde HAGB kararı verilebilecek. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, mağdurun zararının giderilmesi ve yeniden suç işlemeyeceğine ilişkin mahkeme kanaati aranacak.
HAGB kararı verilen kişiler beş yıl denetime tabi tutulacak. Bu süre içerisinde kasıtlı yeni bir suç işlenmemesi halinde dava düşecek. Buna karşılık işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında HAGB hükümleri uygulanmayacak.
YARGITAY'DA İTİRAZ SÜRECİ DEĞİŞİYOR
Paketle birlikte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın itiraz yetkisi de genişletildi. Buna göre ceza dairelerinin kararlarına karşı dosyanın tesliminden itibaren üç ay içerisinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edilebilecek. Sanık lehine yapılacak başvurularda ise süre şartı aranmayacak.
KAÇAK SANIKLAR İÇİN YENİ UYGULAMA
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle kaçak sanıklar hakkında kovuşturma yapılabilmesinin önü açıldı. Ancak daha önce sorgusu yapılmamış kaçak sanık hakkında mahkumiyet kararı verilemeyecek. Güvenlik tedbiri uygulanması halinde ise sanık mahkemeye gelerek yeniden yargılanma talebinde bulunabilecek.
DİJİTAL DELİLLER VE BİLGİSAYAR İNCELEMELERİNE YENİ KURALLAR
Kanunla birlikte bilgisayarlar, dijital kayıtlar ve elektronik delillerin incelenmesine ilişkin usuller de değişti. Kuvvetli suç şüphesinin bulunması halinde hakim ya da gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda savcı kararıyla bilgisayarlarda arama yapılabilecek. Şifrelerin çözülememesi halinde cihazlara geçici olarak el konulabilecek.
İnceleme sonunda gerekli olmayan dijital verilerin imha edilmesine ilişkin süreçler de ayrıntılı şekilde düzenlendi.
HUKUK DAVALARINDA SÜREÇ HIZLANACAK
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki süre en fazla üç ay olarak belirlendi. Yalnızca zorunlu hallerde hakim gerekçesini açıklayarak bu süreyi uzatabilecek.
Belirsiz alacak davalarına ilişkin mevcut düzenleme kaldırılırken, dava konusu alacağın belirli şartlar altında artırılabilmesine yönelik yeni hükümler getirildi.
İCRA VE ELEKTRONİK SATIŞ SİSTEMİ YENİLENİYOR
İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan değişikliklerle miras kalan taşınmazların satış usulü yeniden düzenlendi. Buna göre ortaklığın giderilmesine ilişkin ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecek.
Elektronik satış sistemi de baştan sona yenilenirken, ihale bedelini yatırmayan kişiler hakkında idari para cezası uygulanmasının önü açıldı.
İDARE MAHKEMELERİNDE İŞ YÜKÜ AZALTILACAK
Yeni düzenleme kapsamında idare mahkemelerinde tek hakim tarafından görülebilecek dava sayısı artırıldı. Belirli parasal sınırın altında kalan birçok dava artık tek hakim tarafından karara bağlanabilecek. Böylece yargılamaların daha kısa sürede sonuçlandırılması hedefleniyor.
Paket kapsamında hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sistemi de değiştirildi. Mesleğe hazırlık sürecinde insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, duruşma yönetimi ve karar yazımı gibi alanlarda kapsamlı eğitim verilecek. Yazılı ve sözlü sınav sistemi de yeni esaslara göre uygulanacak.
Yasalaşan düzenlemeyle birlikte ceza, hukuk ve idari yargıda birçok önemli değişiklik yürürlüğe girdi. Genel af beklentileri karşılanmazken, HAGB sistemi yeniden düzenlendi, dijital delillere ilişkin yeni kurallar getirildi, icra sistemi güncellendi ve "IBAN mağdurları" olarak bilinen kişiler için mahkemelere olayın özelliklerine göre daha esnek değerlendirme yapabilme imkanı tanındı. Düzenlemenin önümüzdeki süreçte yargılama süreçlerini hızlandırması ve uygulamada yaşanan bazı sorunlara çözüm getirmesi hedefleniyor.
