CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in araç muayene istasyonlarına ilişkin verdiği soru önergesine, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu yanıt verdi. Bakanlığın açıklamasına göre 2025 yılı içerisinde Türkiye genelinde 16 milyon 924 bin 922 araç muayenesi gerçekleştirildi. Bu işlemlerin 3 milyon 590 bin 339’unu ise muayene tekrarları oluşturdu.
Açıklanan rakamların sistemin büyüklüğünü ortaya koyduğunu belirten Gürer, araç muayenesinin milyonlarca vatandaşı doğrudan ilgilendiren zorunlu bir kamu hizmeti olduğuna dikkat çekti.
GELİR SORULARINA RAKAMLI YANIT VERİLMEDİ
Gürer’in önergesinde;
2025 yılı toplam brüt muayene geliri,
Egzoz emisyon ölçümleri ve ek işlemlerden elde edilen gelir,
Tahsil edilen KDV ve diğer vergi kalemleri,
Devlet hazinesine aktarılan pay,
Türkiye genelindeki istasyon sayısı
İstasyonların neden kamu tarafından işletilmediği gibi başlıklar yer aldı.
Bakanlık yanıtında muayene ücretlerinin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 35’inci maddesi kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlendiği, tahsil edilen ücretler ile yüzde 5 gecikme paylarının doğrudan Hazine hesaplarına aktarıldığı ifade edildi.
Ancak toplam brüt gelir, vergi tutarı ve Hazine’ye aktarılan paya ilişkin net bir rakamsal veri paylaşılmadı. Bakanlık, söz konusu gelir kalemlerine ilişkin bilgilerin kendi bünyelerinde bulunmadığını bildirdi.
“DEVLET TEKELİ ÖZEL SEKTÖR TEKELİNE DÖNÜŞTÜ”
Araç muayenesinin sıradan bir ticari faaliyet olmadığını vurgulayan Gürer, sistemin özelleştirilmesine de dikkat çekti. Bakanlık cevabında hizmetin 2003 yılında alınan Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı doğrultusunda özel sektör eliyle yürütüldüğü hatırlatıldı.
Gürer ise şu değerlendirmede bulundu:
“Neredeyse her haneyi ilgilendiren zorunlu bir uygulamadan söz ediyoruz. 16 milyonun üzerinde işlem yapılmış ancak ne kadar gelir elde edildiği ve bu gelirin ne kadarının kamuya kaldığı konusunda net bir tablo yok. Devletteyken önemli bir gelir kaynağı olan araç muayene istasyonları rekabete açılmadı, kamu tekeli özel sektör tekeline dönüştü.”
“VATANDAŞIN CEBİNDEN ÇIKAN HER KURUŞUN HESABI VERİLMELİ”
Her yıl yeniden değerleme oranında artırılan muayene ücretlerinin araç sahipleri açısından ciddi bir mali yük oluşturduğunu ifade eden Gürer, özellikle dar gelirli vatandaşların artışlardan olumsuz etkilendiğini söyledi.
“Zorunlu bir hizmette fiyat artışları otomatik uygulanırken, gelir dağılımı ve kamu payı konusunda bilgi verilmemesi kabul edilemez” diyen Gürer, gelir kalemlerinin, vergi tutarlarının ve Hazine payının ayrıntılı biçimde kamuoyuna açıklanması gerektiğini vurguladı.
2025 yılında yaklaşık 17 milyonluk işlem hacmine ulaşan araç muayene sistemi, gelir şeffaflığı ve kamusal denetim tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
