Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2025 verileri, yıllardır açık veren sistemin bu kez fazla verdiğini ortaya koydu. 1994’ten bu yana ilk kez yaşanan bu gelişme dikkat çekse de, uzmanlar kalıcı bir iyileşmeden söz etmek için erken olduğu görüşünde.
GELİRLER ARTTI, BÜTÇE FAZLA VERDİ
2025 yılında SGK’nın prim gelirleri beklentilerin üzerine çıktı.
- Öngörülen prim geliri: 3,75 trilyon TL
- Gerçekleşen prim geliri: 4,03 trilyon TL
Artan prim gelirleriyle birlikte devlet katkısı da yükseldi ve toplam gelirler 5,59 trilyon TL’ye ulaştı.
Harcamalar ise 5,56 trilyon TL seviyesinde gerçekleşti. Böylece SGK bütçesi uzun yıllar sonra ilk kez fazla verdi.
En büyük gider kalemleri:
- Emekli aylıkları: 3,77 trilyon TL
- Sağlık harcamaları: 1,35 trilyon TL
1994’TEN BU YANA BİR İLK
Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi uzun yıllardır açık veren bir yapıdaydı.
- 1990’lı yıllardan itibaren sistem bütçe desteğine bağımlı hale geldi
- 2008 sonrası devlet katkısı modeli uygulamaya alındı
- Buna rağmen sistem 2025’e kadar sürekli açık verdi
2025 yılıyla birlikte bu tablo ilk kez tersine döndü ve sistem gelir fazlası verdi.
FAZLANIN ARKASINDA NE VAR?
Hürriyet Gazetesi yazarı Noyan Doğan, konuyu değerlendirdiği yazısında bu artışın arkasındaki nedenleri şöyle sıraladı:
“Asgari ücret artışı, sigortalı sayısındaki artış, memur maaş katsayısındaki değişimler, prim yapılandırma gelirlerindeki meydana gelen artış, ortalama prime esas kazancın asgari ücretin üzerinde gerçekleşmesi nedenleriyle SGK’nın prim gelirleri arttı ve bu durum, bütçenin fazla vermesine yol açtı. Ayrıca üniversite hastanelerinin SGK’ya olan borçlarının silinmesi, doğal afet katılım payı tutarlarının 2025 yılı içinde kuruma aktarılması ve özelleştirmeden gelen gelirler de bütçenin fazla vermesine neden oldu.”
ASIL SORUN: AKTİF/PASİF DENGESİ
Uzmanlara göre asıl kritik gösterge, sistemin sürdürülebilirliğini belirleyen aktif/pasif oranı.
2025 verilerine göre:
- 1,62 çalışan, 1 emekliye bakıyor
Bu oran:
- 2024’te: 1,61
- Önceki yıllarda: 1,90 ve üzeri
- 2022’de: 2’nin üzerindeydi
Yani sistemde çalışan başına düşen emekli sayısı hızla artıyor.
“SİSTEM SÜRDÜRÜLEMEZ” UYARISI
Noyan Doğan, bu düşüşün ciddi bir risk oluşturduğunu belirterek sistemin uzun vadede sürdürülebilir olmadığını vurguladı. Aktif/pasif dengesindeki bozulmanın, gelecekte daha büyük bütçe açıklarına ve finansman sorunlarına yol açabileceği ifade ediliyor.
SONUÇ: FAZLA VAR AMA RİSK DAHA BÜYÜK
Ortaya çıkan tablo iki yönlü. Bir yanda 30 yıl sonra gelen tarihi bütçe fazlası, diğer yanda giderek bozulan demografik ve ekonomik denge.
Uzmanlara göre bu fazla, kalıcı bir iyileşmeden çok geçici bir rahatlama. Sosyal güvenlik sisteminde esas sınav ise önümüzdeki yıllarda verilecek.
