ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkesin doğrulanmasının ardından petrol piyasalarında yaşanan sert gerileme, enerji fiyatlarının geleceğine ilişkin beklentileri yeniden gündeme taşıdı. Ekonomist Selçuk Gülten, olası barış ve çatışma senaryolarının küresel petrol fiyatları üzerindeki etkilerini Türkinform muhabiri Pelin Zengin'e değerlendirdi.
Gülten, kalıcı bir barış anlaşmasının sağlanması halinde petrol fiyatlarının yaklaşık üç ay içinde savaş öncesi seviyelere dönerek 70 dolar bandına gerilemesinin beklendiğini, bu senaryonun gerçekleşmesi durumunda küresel enerji piyasalarında dengelenme yaşanacağı ve fiyat baskısının azalacağını ifade etti.
Ancak barışın sağlanamaması halinde farklı risk senaryoları devreye giriyor.
ÇATIŞMADA YÜKSELİŞ
Gülten, ateşkesin bozulması ve çatışmaların yeniden başlaması durumunda petrol fiyatlarının ilk etapta 130 dolar seviyelerine yükselebileceğini belirtti. Sürecin devamına bağlı olarak fiyatların yönünün belirsizleşeceği ve dalgalı bir seyir izleyeceğini söyledi.
Daha ağır bir senaryoda ise çatışmaların 3 ay sürmesi halinde petrol fiyatlarının 170 dolar seviyesine çıkabileceği öngörülüyor. Eğer savaş 6 ayı aşar ve uzun süreli bir istikrarsızlık ortamı oluşursa, petrol fiyatlarının 200 doların üzerine çıkabileceği ve bunun küresel ekonomilerde ciddi bütçe açıkları ve enflasyon baskısı yaratabileceği değerlendiriliyor.
HÜRMÜZ UYARISI
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine atıf yapan Gülten, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki olası kapanmanın küresel enerji arzında tarihsel ölçekte bir kesinti anlamına geleceğine vurgu yaptı. Günde yaklaşık 15 milyon varil petrolün geçtiği bu stratejik hattın kapanmasının, fiyatlar üzerinde ani ve sert sıçramalara neden olabileceğine dikkati çekti.
Enerji arz zincirinde yaşanan kırılmaların, ülkeleri alternatif enerji yolları, yeni boru hatları ve elektrik temelli çözümlere yönelttiği ancak bu projelerin hem yüksek maliyetli hem de uzun vadeli olduğu vurgulanıyor. Bu durumun, çatışma senaryolarında yüksek petrol fiyatlarının daha uzun süre kalıcı olabileceğine işaret ediliyor.
Son olarak, Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapanması durumunda petrol fiyatlarının 50 ila 160 dolar arasında ani dalgalanmalar gösterebileceği belirtilirken, ekonomistlerin genel değerlendirmesinde piyasanın kısa vadede “ateşkes iyimserliğini fiyatladığı” görüşü öne çıkıyor.
