Ümraniye’de 28 Ocak’ta meydana gelen olayda, 15 yaşındaki G.H.Ö., kendisiyle aynı sitede yaşayan ve aynı okula giden K.A.’ya saldırdı. Kaçan K.A., bir alışveriş merkezine sığınırken G.H.Ö. elinde bıçakla peşinden koştu. Güvenlik görevlilerinin müdahalesi ve polis çağrısıyla olay son buldu. Mahkeme, akran zorbalığı vakalarında emsal nitelikte bir karar vererek G.H.Ö.’ye okul saatleri dışında elektronik kelepçe takılmasına hükmetti.
MAHKEMEDEN KORUMA VE DENETİM DENGESİ
Anadolu 2. Aile Mahkemesi, G.H.Ö. hakkında iki ay boyunca okul saatleri dışında elektronik kelepçe takma, konutunu terk etmeme ve mağdur K.A.’ya 500 metreden fazla yaklaşmama tedbirlerini uyguladı. Avukat Tekbaş; kararda, çocuğun mağdura yönelik eylemlerini sürdürmesi halinde daha ağır tedbirler alınacağı uyarısının da yer almasına ilişkin “Sağlıklı bir çocuk adalet sistemi, mağdur çocuğun korunması ile suça sürüklenen çocuğun rehabilitasyonu arasında dengeli bir yaklaşım kurmalıdır" açıklamasını yaptı.
MAHKEMEDEN EMSAL NİTELİĞİNDE TEDBİR
Başvuruyu değerlendiren Anadolu 2. Aile Mahkemesi, akran zorbalığı kapsamında dikkat çeken bir tedbir kararı verdi. Mahkeme; G.H.Ö.’nün iki ay süreyle okul saatleri dışında elektronik kelepçe takmasına, konutunu terk etmemesine, mağdur K.A.’ya 500 metreden fazla yaklaşmamasına hükmetti. Kararda ayrıca, şüphelinin eylemlerini sürdürmesi halinde daha ağır tedbirlerin uygulanabileceği açıkça belirtildi.
Bu karar, özellikle “akran zorbalığı vakalarında elektronik izleme tedbiri uygulanabilir mi?” sorusu açısından emsal niteliği taşıyor. Çünkü kamuoyunda akran zorbalığı çoğu zaman okul disiplini çerçevesinde değerlendirilen bir mesele olarak görülürken, mahkeme kararı bu tür eylemlerin ciddi bir güvenlik ve koruma sorunu olarak ele alınabileceğini ortaya koydu.
KORUMA MI, REHABİLİTASYON MU?
Kararı Türkinform muhabiri Sema Ersoy’a değerlendiren Av. M. Tarık Tekbaş, çocuk adalet sisteminin temel amacına dikkat çekerek şunları aktardı:
“Hukuk sistemimizde 18 yaşından küçük kişiler çocuk olarak kabul edilir ve suç işlediği iddia edilen çocuklar için ‘suça sürüklenen çocuk’ ifadesi kullanılır. Amaç yalnızca cezalandırmak değil; çocuğun yeniden suç işlememesini sağlamak, rehabilite edilmesi ve topluma kazandırılmasıdır.”
Tekbaş, çocukların yaşları gereği fiillerinin sonuçlarını yetişkinler kadar öngöremeyebileceğini, bu nedenle sistemin salt ceza odaklı değil, eğitici ve iyileştirici olması gerektiğini vurguladı. Ancak bu yaklaşımın mağdur çocuğun korunmasını gölgelememesi gerektiğini de belirterek, “Sağlıklı bir çocuk adalet sistemi, mağdur çocuğun korunması ile suça sürüklenen çocuğun rehabilitasyonu arasında dengeli bir yaklaşım kurmalıdır” ifadesini kullandı. Tekbaş’a göre, mevzuat teorik olarak güçlü olsa da uygulamada iş yükü ve denetim eksikliği nedeniyle bazı tedbirler “kağıt üzerinde” kalabiliyor.
ELEKTRONİK KELEPÇE HANGİ KANUNA DAYANIYOR?
Kararın hukuki dayanağı da tartışma konusu oldu. Av. Tekbaş, elektronik kelepçe uygulamasının yalnızca çocuk hukuku çerçevesinde değil, şiddetin önlenmesine yönelik özel düzenlemeler kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, “Çocuk Koruma Kanunu daha çok barınma, eğitim, sağlık ve psikolojik destek gibi tedbirleri içerir. Somut olayda mağdur çocuğa yönelik şiddet söz konusu olduğundan elektronik kelepçe tedbirini esas olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında değerlendirmek gerekir” dedi.
Tekbaş, bu tür tedbirlerin etkili olabilmesi için yalnızca mahkeme kararının yeterli olmadığını, kolluk kuvvetlerinin hızlı hareket etmesi ve tedbirlere aykırılık halinde caydırıcı yaptırımların uygulanması gerektiğini de sözlerine ekledi.
YENİ DÜZENLEMELER YOLDA MI?
Kararda dikkat çeken bir diğer unsur ise “çocukların suça sürüklenmesinin önüne geçecek kanun hazırlıkları” vurgusu oldu. Mahkeme, kamu vicdanını yaralayan olaylar karşısında yalnızca yeni yasaların değil, mevcut düzenlemelerin de hâkim takdiri çerçevesinde etkin yorumlanmasının çözüm sürecini hızlandıracağını belirtti. Bu ifade, ilerleyen dönemde akran zorbalığı ve çocuk güvenliği konusunda yeni mevzuat değişikliklerinin gündeme gelebileceğine işaret ediyor.
"AKRAN ZORBALIĞI SADECE CEZAYLA ÇÖZÜLMEZ"
Av. Tekbaş, akran zorbalığının yalnızca cezai yaptırımlarla ortadan kaldırılamayacağını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Zorbalık her zaman fiziksel şiddet içermediğinden bazı durumlarda doğrudan suç kapsamında değerlendirilemeyebilir. Bu nedenle mücadele yalnızca cezai yaptırımlarla değil; eğitim politikaları, okul rehberlik sistemleri ve sosyal destek mekanizmalarıyla birlikte ele alınmalıdır.”
Toplumda oluşan “cezasızlık algısına” da dikkat çeken Tekbaş, özellikle suçu alışkanlık haline getirmiş çocuklara yönelik denetim mekanizmalarının güçlendirilmesinin tartışılabileceğini ifade etti.
EMSAL KARAR NE ANLAMA GELİYOR?
Bu karar; akran zorbalığının yalnızca okul içi disiplin sorunu olarak görülmeyeceğini, mağdur çocuğun güvenliğinin öncelik kabul edileceğini, elektronik izleme gibi teknolojik denetim araçlarının çocuk vakalarında da uygulanabileceğini ve rehabilitasyon ile güvenlik tedbirlerinin birlikte yürütülebileceğini ortaya koyması açısından emsal niteliği taşıyor. Uzmanlara göre bu tür kararlar, hem mağdur çocukların korunması hem de suça sürüklenen çocukların yeniden topluma kazandırılması açısından yeni bir uygulama döneminin habercisi olabilir.
İstanbul’daki bu karar, akran zorbalığına karşı hukuk sisteminin daha görünür ve somut müdahalelerde bulunabileceğini göstermesi bakımından dikkat çekiyor.
