Alerjik rinit, burun içinde alerjenlere karşı gelişen iltihabi bir tepki sonucu ortaya çıkan ve hapşırma, burun akıntısı, kaşıntı gibi şikayetlerle seyreden bir üst solunum yolu rahatsızlığıdır.
Alerjik rinit, bağışıklık sisteminin polen, toz, hayvan tüyü gibi zararsız maddelere aşırı tepki vermesiyle oluşur. Sıklıkla mevsim geçişlerinde görülür ancak bazı bireylerde yıl boyunca sürebilir. Tanı konulmasında klinik gözlem, hasta öyküsü ve alerji testleri kullanılır.
ALERJİK RİNİT NEDİR?
Alerjik rinit, bağışıklık sisteminin çevresel alerjenlere karşı geliştirdiği tepkiler sonucunda ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyü, küf mantarları gibi maddeler vücut tarafından tehdit olarak algılanır ve histamin gibi kimyasalların salınımına neden olur. Bu süreçte burun mukozası etkilenir ve belirtiler gelişir.
ALERJİK RİNİT BELİRTİLERİ NELERDİR?
Alerjik rinitin en yaygın belirtileri şunlardır:
-
Sürekli ve tekrarlayan hapşırık
-
Burun akıntısı veya tıkanıklığı
-
Gözlerde kaşıntı, sulanma veya kızarıklık
-
Boğazda kaşıntı hissi
-
Koku alma duyusunda azalma
-
Baş ağrısı
-
Uyku kalitesinde bozulma
Bu belirtiler özellikle sabah saatlerinde ve alerjene maruz kalındığında artış gösterebilir.
ALERJİK RİNİT NEDEN OLUR?
Alerjik rinitin temel sebebi, bağışıklık sisteminin çevredeki bazı maddelere karşı hassasiyet geliştirmesidir. Aşağıdaki unsurlar yaygın nedenler arasında yer alır:
-
Polenler (özellikle ilkbahar ve sonbaharda)
-
Ev tozu akarları
-
Hayvan tüyü ve derisi
-
Küf mantarları
-
Sigara dumanı
-
Bazı kokular ve kimyasallar
Genetik yatkınlık da önemli bir etkendir. Ailede alerji öyküsü olan bireylerde daha sık rastlanır.
ALERJİK RİNİT NASIL ANLAŞILIR?
Alerjik rinit tanısı genellikle belirtilere göre konur. Ancak kesin tanı için aşağıdaki yöntemler uygulanabilir:
-
Deri prick testi (alerjen maddelerin cilt üzerine uygulanarak reaksiyon gözlemlenmesi)
-
Kan testi (spesifik IgE düzeyi ölçümü)
-
Rinoskopi veya endoskopik muayene
Bu testler sayesinde hangi alerjene karşı duyarlılık olduğu saptanabilir.
ALERJİK RİNİT İÇİN NE YAPMAK LAZIM?
Alerjik rinitin kontrol altına alınmasında izlenebilecek adımlar şu şekildedir:
-
Alerjenle teması azaltmak
-
Ev ortamında nem ve toz kontrolünü sağlamak
-
Polen dönemlerinde dışarıda geçirilen süreyi azaltmak
-
HEPA filtreli süpürgeler kullanmak
-
Evcil hayvanlara temas sonrası elleri yıkamak
Bu önlemler semptomların şiddetini azaltabilir.
EN İYİ ALERJİK RİNİT İLACI HANGİSİDİR?
Alerjik rinit tedavisinde kullanılan ilaçlar şunlardır:
-
Antihistaminikler (burun akıntısı ve hapşırığı azaltır)
-
Burun kortikosteroid spreyleri (iltihabı kontrol altına alır)
-
Dekonjestanlar (burun tıkanıklığını giderir)
-
Lökotrien reseptör antagonistleri (bazı vakalarda kullanılır)
-
Alerjen immünoterapisi (aşı tedavisi) – uzun vadeli çözüm sağlar
İlaç seçimi kişiye özel yapılmalı ve bir hekim gözetiminde uygulanmalıdır.
ALERJİK RİNİT TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
Alerjik rinit tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uygun ilaç kullanımı, çevresel önlemler ve gerektiğinde immünoterapi ile hastalık yönetilebilir. Tedavi süreci kişinin yaşam kalitesini artırmayı ve komplikasyonları önlemeyi hedefler.
