Türkiye’nin en önemli arkeologlarından Prof. Dr. Halet Çambel’in yıllarca biriktirdiği, bilimsel değeri tartışılmaz arşivi şimdi müzayede salonlarında… Çambel’in şahsi mektupları, belgeleri ve nadir koleksiyon parçaları satışa çıkarıldı. Bu gelişme yalnızca bir satış değil; aynı zamanda kültürel mirasın nasıl korunduğu sorusunu da yeniden gündeme taşıdı. Çünkü söz konusu arşiv, sıradan bir koleksiyon değil… Türkiye’nin arkeoloji hafızasının en önemli parçalarından biri olarak görülüyor.
“EMANET EDİLDİ, NASIL SATILIYOR?” TEPKİSİ
En çarpıcı detay ise arşivin geçmişi… Halet Çambel, 2014 yılında hayatını kaybetmeden önce tüm arşivini ve eşyalarını Boğaziçi Üniversitesi’ne bağışlamıştı. Ancak bugün gelinen noktada, bu mirasın parçalar halinde satışa sunulması büyük tepki çekti. Uzmanlar, “emanet edilen bir bilim mirasının ticari bir ürüne dönüşmesi”ne sert çıkıyor.
DENETİM ZAFİYETİ İDDİASI
Satışın arkasında daha büyük bir tartışma yatıyor. İddialara göre arşivin doğru şekilde kayıt altına alınmaması ve yeterli denetimin yapılmaması bu süreci tetikledi. Uzman isimler, arşivdeki birçok koleksiyonun hâlâ tam olarak envantere bile geçirilmediğine dikkat çekiyor. Bu durum, sadece bir müzayede meselesi olmaktan çıkıp ciddi bir “kültürel yönetim krizi”ne dönüşmüş durumda.
“SATIŞ DURDURULMALI” ÇAĞRISI
Kültür varlıklarını koruma alanında çalışan isimler, satışın acilen durdurulması gerektiğini vurguluyor. Yapılan çağrılara rağmen şu ana kadar net bir adım atılmaması ise tepkileri daha da büyütüyor. Eleştirilerin odağında yalnızca müzayede evi değil; sürece sessiz kalan kurumlar ve yetkililer de var.
KIRMIZI YALI’DAN MÜZAYEDE SALONUNA
Halet Çambel’in yaşamını sürdürdüğü ve daha sonra üniversiteye bağışladığı tarihi “Kırmızı Yalı” ile başlayan tartışmalar, bugün arşivin parçalanarak satılmasıyla yeni bir boyuta ulaştı. Bir zamanlar bilim üretiminin merkezi olan bu mirasın, şimdi koleksiyoncuların vitrinine girmesi kamuoyunda derin bir rahatsızlık yarattı.
KÜLTÜREL MİRAS KİMİN EMANETİNDE?
Halet Çambel sadece bir arkeolog değil, Türkiye’de bilim tarihine damga vurmuş bir isimdi. Hitit araştırmalarından açık hava müzeciliğine kadar birçok alanda öncü çalışmalar yaptı. Bugün ise geride bıraktığı mirasın akıbeti tartışılıyor. Bu satış sadece birkaç belgeyi mi ilgilendiriyor, yoksa Türkiye’nin bilimsel hafızası parça parça mı elden çıkıyor? Cevabı merak edilen soru tam da bu…
