Eski Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek, Antalya Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik soruşturma kapsamında tutuklandı ve ardından İçişleri Bakanlığı tarafından görevden uzaklaştırıldı.
Son olarak Muhitttin Böcek, etkin pişmanlıktan yararlanmak istedi ve başvuruda bulunarak ifade verdi. Böcek, ifadesinde 2024 yerel seçimleri öncesinde CHP Genel Merkezi'nin adaylık süreci için kendisinden maddi talepte bulunduğunu iddia etti.
Peki, etkin pişmanlık nedir? Belediye başkanlarının etkin pişmanlıktan faydalanması dava sürecini nasıl etkiliyor? Avukat Arzu Gül, konuya ilişkin Türkinform’dan Ecem Çetin’e değerlendirmelerde bulundu.
“DELİL ELDE ETME VE SUÇ ÖRGÜTLERİNİ DEŞİFRE ETME GİBİ KAMU YARARI GÜDEN AMAÇLARA HİZMET EDER”
Gül, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK), belirli suç tipleri için etkin pişmanlık hükümlerini düzenleyerek faillerin işledikleri suçtan pişmanlık duymaları ve suçun etkilerini azaltmaya yönelik çabaları karşılığında cezasızlık veya ceza indirimi gibi avantajlardan yararlanmalarına imkan tanıdığı ifade ederek, bu düzenlemelerin suçla mücadelede delil elde etme ve suç örgütlerini deşifre etme gibi kamu yararı güden amaçlara hizmet ettiğini belirtti.
“HUKUKEN MÜMKÜNDÜR”
CHP’li Büyükşehir Belediyelere yönelik yapılan soruşturma ve açılan davalarda belediye başkanlarının etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanması hukuken mümkün olduğunun altını çizen Arzu Gül, “Ancak, bu durumun geçerli bir etkin pişmanlık olarak kabul edilebilmesi için Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 221'de belirtilen şartların yanı sıra, Yargıtay içtihatlarıyla belirlenen özel kriterlerin de titizlikle değerlendirilmesi gerekmektedir” ifadelerini kullandı.
“KRİTİK ROL OYNAR”
Arzu Gül, özellikle kamu görevlisi veya üst düzey yönetici konumundaki kişilerin beyanlarının samimiyeti, elverişliliği ve örgütü deşifre etme niteliği, ceza indirimi oranının belirlenmesinde kritik rol oynadığını aktararak, “Etkin Pişmanlık Beyanlarının Samimiyeti ve Elverişliliği Yargıtay içtihatları, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasında beyanların samimiyeti ve elverişliliğinin titizlikle değerlendirilmesini şart koşar. Örgüt suçlarında etkin pişmanlık beyanlarına itibar edilebilmesi için, TCK m. 221'de belirtilen yasal koşulların yanı sıra, Yargıtay'ın vurguladığı üzere, beyanların samimi, örgütün yapısı ve faaliyetleri hakkında elverişli ve faydalı olması, denetlenebilir ve doğrulanabilir nitelik taşıması gerekmektedir. Beyanın yapıldığı zamanlama ve failin gönüllülük durumu, uygulanacak cezasızlık veya ceza indirimi oranını belirlemede kritik rol oynar. Beyanların örgütü tamamen çökertme niteliğinde olması şart olmamakla birlikte, suçun aydınlatılmasına ve örgütle mücadeleye katkı sağlaması beklenir” açıklamasında bulundu.
“SADECE SÖZLERİYLE DEĞİL, DAVRANIŞLARIYLA DA GÖSTERMELİ”
Failin pişmanlığını sadece sözleriyle değil, davranışlarıyla da göstermesi, cezadan kurtulma saikiyle değil, hukuka dönme niyetiyle hareket ettiğini yansıtması gerektiğini söyleyen Gül, belediye başkanının örgütle olan bağını kendi iradesiyle kestiğini gösteren somut eylemler sergilemesi, örneğin kendi isteğiyle teslim olması veya örgütle ilgili bildiklerini eksiksiz anlatmasının da bu kapsamda değerlendirildiğini ifade etti.
“YETERLİ VE SAMİMİ BİLGİ VERMESİ GEREKİR”
Arzu Gül, Failin, örgüt içerisindeki konumuyla uyumlu şekilde kendisinin ve diğer örgüt üyelerinin eylemlerinin, örgütün yapısı ve faaliyetleriyle ilgili yeterli ve samimi bilgi vermesi gerektiğini kaydederek, belediye başkanlarının örgütün yerel yönetimlerdeki yapılanması, kamu kaynaklarının örgüte aktarılması, personel alımları, ihale süreçleri gibi konularda sahip oldukları kritik bilgileri paylaşmalarının beklendiğini aktardı.
“VERİLEN BİLGİNİN ÖRGÜTÜ TAMAMEN ÇÖKERTECEK NİTELİKTE OLMASI ŞART DEĞİLDİR”
Verilen bilginin örgütün tamamen çökertecek nitelikte olmasının şart olmadığını ifade eden Gül, “Ancak, suçun aydınlatılmasına, örgüt mensuplarının yakalanmasına veya örgütün faaliyetlerinin engellenmesine katkı sağlaması gerekmektedir Belediye başkanlarının makamları gereği edindikleri bilgilerin, örgütün kamu kurumlarındaki derinleşmesini ortaya koyma potansiyeli yüksektir” açıklamasında bulundu.
“VERİLEN BİLGİLERİN SOMUT DELİLLERLE DESTEKLENMESİ VE DOĞRULANABİLİR OLMASI ESASTIR”
Arzu Gül, şöyle devam etti:
“Verilen bilgilerin somut delillerle (HTS kayıtları, diğer tanık ifadeleri, resmi belgeler vb.) desteklenmesi ve doğrulanabilir olması esastır. Etkin Pişmanlık Beyanlarının "Elverişli" ve "Faydalı" Kabul Edilme Kriterleri Yargıtay, etkin pişmanlık hükümlerinin amacının, terör ve örgütlü suçlarla mücadelede örgütün kendi mensuplarını kullanarak bilgi edinmek, suç işlemeyi önlemek ve pişmanlık duyanları topluma kazandırmak olduğunu vurgulamaktadır. Failin, suçtan pişmanlığını sadece sözleriyle değil, davranışlarıyla da göstermesi gerekmektedir. Bu, cezadan kurtulma saikiyle değil, fiilin yarattığı haksızlığı gidererek hukuka uygunluğa dönme düşüncesiyle hareket etme niyetini yansıtmalıdır”
“YETERLİ VE SAMİMİ BİLGİ VERMESİ GEREKİR”
“Failin, bilgisi ölçüsünde ve örgüt içerisindeki konumuyla uyumlu şekilde kendisinin ve diğer örgüt üyelerinin eylemleri, örgütün yapısı ve faaliyetleriyle ilgili yeterli ve samimi bilgi vermesi gerekir. Bu, beyanların örgütün hiyerarşik yapısı, işleyişi, finans kaynakları, kullanılan iletişim yöntemleri, örgütsel toplantılar ve işlenen suçlar hakkında somut ve aydınlatıcı nitelikte olmasını gerektirir. Etkin pişmanlık beyanlarının mahkumiyete esas alınabilmesi veya etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, bu bilgilerin başka delillerle desteklenmesi ve doğrulanabilir olması esastır. Yargıtay, bu konuda şu kriterleri aramaktadır. Failin verdiği bilgilerin, ilgili birimlerden sorulup mevcut bilgilerle örtüşüp örtüşmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir Bu, beyanların somut olaylarla, diğer tanık ifadeleriyle, dijital materyallerle HTS kayıtları), diğer resmi belgelerle karşılaştırılması ve teyit edilmesi anlamına gelir. İtirafçı beyanları tek başına mahkûmiyete esas alınamaz; bu beyanların başka yan delillerle desteklenmesi gerekir. sanığın beyanlarının, yargılama sürecinde toplanan diğer kanıtlarla uyum içinde olması ve bu kanıtlar tarafından güçlendirilmesi gerektiği anlamına gelir”
“CEZASIZLIK VEYA DAHA YÜKSEK İNDİRİM ORANLARI AÇISINDAN AVANTAJ SAĞLAR”
Sanığın duruşmada hazır edilerek, etkin pişmanlık kurumunun mahiyeti ve şartları hakkında bilgilendirilmesi, örgütle ilgili bildiklerini ayrıntılı bir şekilde anlatmasının sağlanması ve gerektiğinde usulüne uygun teşhis işleminin yaptırılmasının gerektiğini aktaran Arzu Gül, Kısacası örgüt suçlarında etkin pişmanlık beyanlarının "elverişli" ve "faydalı" kabul edilmesi için failin samimi bir pişmanlık sergilemesi, örgütün yapısı, faaliyetleri ve diğer mensupları hakkında bilgisi ölçüsünde yeterli ve somut bilgiler vermesi gerektiğini belirtti. Bu bilgilerin örgütü tamamen çökertme niteliğinde olması şart olmamakla birlikte, suçun aydınlatılmasına ve örgütle mücadeleye katkı sağlamasının önemli olduğunu aktaran Gül, beyanların gönüllü olarak ve erken aşamada yapılması, cezasızlık veya daha yüksek indirim oranları açısından avantaj sağladığını söyledi.
