Gece boyunca yüksek sesle horlama, nefesin durması, sabah yorgun uyanma ve gün içinde sürekli uyku hali... Milyonlarca kişinin yaşam kalitesini düşüren uyku apnesi, sadece uykuyu değil kalp ve damar hastalıklarından hipertansiyona, felç riskinden diyabete kadar birçok ciddi sağlık sorununu da beraberinde getirebiliyor. Bu nedenle horlama şikâyeti yaşayan pek çok kişi çözümü burun ameliyatında arıyor. Özellikle burun kemiği eğriliği (septum deviasyonu) veya burun eti büyümesi bulunan hastalar, yapılacak operasyonun uyku apnesini tamamen ortadan kaldıracağını düşünüyor. Ancak uzmanlar, bu konuda toplumda yaygın bir yanlış inanış bulunduğuna dikkat çekiyor.
“EN ÖNEMLİ NEDEN BURUN TIKANIKLIĞIYSA…”
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Bölümü Doç. Dr. Ahmet Mutlu, Türkinform’a özel yaptığı açıklamada, “Eğer uyku apnesinin en önemli nedeni burun tıkanıklığıysa, burun ameliyatı nefes almayı belirgin şekilde rahatlatabilir ve uyku kalitesini artırabilir. Ancak uyku apnesi çoğu zaman tek bir bölgeden kaynaklanmaz. Hava yolunun farklı seviyelerinde darlık bulunabildiği için tek başına burun ameliyatı her hastada uyku apnesini tamamen ortadan kaldırmayabilir” bilgisini paylaştı.
CPAP VURGUSU
Mutlu, açıklamalarına şu sözlerle devam etti:
“Bu hastalarda, sorunun yerine göre yumuşak damak, küçük dil, bademcikler veya dil köküne yönelik ek cerrahiler planlanabilir. Cerrahiye uygun olmayan veya ek tedaviye ihtiyaç duyan hastalarda ise ağız içi apareyleri ve özellikle pozitif hava basıncı sağlayan CPAP cihazları, uyku apnesi tedavisinde en etkili yöntemler arasında yer alır. Kısacası, horlama ve uyku apnesinin tedavisinde en önemli adım, hava yolundaki darlığın tam olarak nerede olduğunu belirlemektir. Doğru tanı konulduğunda, kişiye özel planlanan tedaviyle hem horlama hem de uyku kalitesi önemli ölçüde iyileştirilebilir.”
UYKU APNESİNİN NEDENİ SADECE BURUN DEĞİL
Kulak Burun Boğaz uzmanlarına göre burun tıkanıklığı, uyku sırasında hava akışını zorlaştırarak horlamayı artırabiliyor ve mevcut uyku apnesini ağırlaştırabiliyor. Burun kemiği eğriliği, burun eti büyümesi, kronik sinüzit ya da polip gibi sorunlar nedeniyle rahat nefes alamayan kişilerde gece boyunca ağızdan solunum daha sık görülüyor. Bu durum da üst solunum yolunun daha kolay çökmesine neden olabiliyor. Ancak uzmanlar, uyku apnesinin yalnızca burun kaynaklı bir hastalık olmadığını vurguluyor. Çoğu hastada asıl sorun yumuşak damak, küçük dil, dil kökü, bademcikler, çene yapısı veya boyun çevresindeki dokuların daralması nedeniyle ortaya çıkıyor. Bu nedenle sadece buruna yapılan bir müdahale her hastada aynı sonucu vermiyor.
BURUN AMELİYATI HANGİ HASTALARDA ETKİLİ OLUYOR?
Uzmanlara göre uyku apnesinin temel nedeni burun tıkanıklığıysa, yapılacak ameliyat hastanın nefes almasını belirgin şekilde rahatlatabiliyor. Özellikle ileri derecede septum deviasyonu bulunan veya burun eti büyümesi nedeniyle ciddi hava yolu darlığı yaşayan kişiler ameliyat sonrasında daha kaliteli nefes alabiliyor, horlamaları azalabiliyor ve uyku kaliteleri artabiliyor. Ancak orta ve ağır derecedeki uyku apnesi hastalarında burun ameliyatı çoğu zaman tek başına yeterli olmuyor. Bazı hastalarda horlama azalsa bile gece boyunca nefes durmaları devam edebiliyor. Bu nedenle ameliyatın sağlayacağı fayda kişiden kişiye değişiyor.
DOĞRU TANI İÇİN UYKU TESTİ BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR
Uzmanlar, yalnızca horlama şikâyetine bakılarak ameliyat kararı verilmemesi gerektiğinin altını çiziyor. Uyku apnesi şüphesi bulunan kişilerin öncelikle polisomnografi olarak bilinen uyku testinden geçmesi gerekiyor. Bu test sayesinde gece boyunca nefes durmalarının sayısı, kandaki oksijen düzeyi, kalp ritmi ve uyku evreleri ayrıntılı şekilde değerlendiriliyor. Hastalığın hafif, orta ya da ağır düzeyde olup olmadığı belirlendikten sonra tedavi planı oluşturuluyor.
CPAP TEDAVİSİNİ KOLAYLAŞTIRABİLİYOR
Orta ve ileri derecedeki uyku apnesi hastalarında en etkili tedavi yöntemlerinden biri CPAP cihazı olarak kabul ediliyor. Ancak burun tıkanıklığı yaşayan hastalar cihazı kullanmakta zorlanabiliyor. Uzmanlara göre burun ameliyatı bu noktada önemli bir avantaj sağlıyor. Burundan nefes almayı kolaylaştıran operasyon sayesinde hastaların CPAP cihazına uyumu artıyor, tedavi daha başarılı hale geliyor ve yaşam kalitesi yükseliyor.
TEDAVİ KİŞİYE ÖZEL PLANLANIYOR
Günümüzde uyku apnesi tedavisinde tek bir yöntem yerine hastaya özel planlama yapılıyor. Burun ameliyatı bazı hastalarda yeterli olurken, bazı kişilerde yumuşak damak cerrahisi, dil kökü müdahaleleri, ağız içi apareyler veya çene cerrahisi gibi farklı tedavilere ihtiyaç duyulabiliyor. Kilo fazlası bulunan hastalarda ise sağlıklı kilo kaybı, tedavinin en önemli basamaklarından biri olarak görülüyor.
UZMANLARDAN KRİTİK UYARI
Uzmanlar, "Burun ameliyatı olursam uyku apnem tamamen geçer" düşüncesinin her zaman doğru olmadığını belirtiyor. Özellikle nefes durmaları yaşayan, gündüz aşırı uyku hali bulunan ve yüksek sesle horlayan kişilerin vakit kaybetmeden uyku testi yaptırması gerektiği ifade ediliyor. Erken tanı ve doğru tedaviyle hem yaşam kalitesinin artırılabileceği hem de uyku apnesinin yol açabileceği kalp krizi, felç, ritim bozukluğu ve hipertansiyon gibi ciddi sağlık sorunlarının önüne geçilebileceği vurgulanıyor. Burun ameliyatı ise doğru hastada önemli faydalar sağlasa da, tek başına mucizevi bir çözüm olarak görülmemesi gerektiğinin altı çiziliyor.
