İran ile ABD arasındaki askeri ve ekonomik gerilimi bitirmesi beklenen tarihi fırsat, Washington’daki iç siyasi dengelere takıldı. Masada 6 milyar dolarlık varlıkların serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin normale dönmesi gibi somut adımlar dururken, Trump’ın "anlaşmayı kabul etmiyorum" talimatı diplomatik çabaları bir kez daha sonuçsuz bıraktı.
VANCE’İN PLANINA GALIBAF’TAN ONAY GELMİŞTİ
Müzakerelerin merkezinde yer alan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile ABD Başkan Yardımcısı Vance arasındaki temaslarda, krizin aşılması için bir yol haritası belirlenmişti. Vance tarafından sunulan plan, dondurulmuş varlıkların iadesi karşılığında İran’ın nükleer kapasitesine dair kısıtlamaları içeriyordu. Galibaf’ın bu teklifi prensipte kabul etmesi, 28 Şubat’tan bu yana süregelen çatışma atmosferinde barış için en somut adım olarak nitelendirilmişti.
TRUMP İLE YAPILAN TEMAS HER ŞEYİ DEĞİŞTİRDİ
Müzakere süreci tam sonuçlanmak üzereyken, Vance’in Donald Trump ile doğrudan bir görüşme gerçekleştirdiği öğrenildi. Bu temasın ardından masaya dönen Vance, beklenmedik bir açıklama yaparak Trump’ın söz konusu anlaşma metnine onay vermediğini duyurdu. Daha önce uzlaşılan maddelerin Trump tarafından veto edilmesi, masadaki tüm diplomatik kazanımların bir anda buharlaşmasına neden oldu.
6 MİLYAR DOLARLIK VARLIK VE NÜKLEER TAVİZLER
Anlaşmanın çökmesiyle birlikte, İran’ın taleplere uyması halinde serbest bırakılması planlanan 6 milyar dolarlık dondurulmuş fon yine belirsizliğe gömüldü. ABD’nin özellikle yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması yönündeki ısrarı, Trump’ın daha sert bir tutum sergilemesiyle birlikte çıkmaza girdi. Bu durum, Tahran yönetiminin nükleer programına dair geri adım atma ihtimalini de ortadan kaldırdı.
DİPLOMASİ YERİNİ YENİDEN GERİLİME BIRAKTI
İslamabad’da 11-12 Nisan tarihlerinde yürütülen bu mekik diplomasisinin başarısızlıkla sonuçlanması, bölgedeki askeri harekatların devam edeceği endişesini artırdı. İran heyeti üyesi Mahmoud Nabavian, anlaşmanın çökmesinin ardından karşılıklı caydırıcılık mesajlarının dozunun arttığını belirtti. Trump’ın masayı devirmesi, Orta Doğu’da çözüm bekleyen krizlerin çok daha sert bir zemine kaymasına yol açtı.
