Elde edilen verilere göre, Doğu Anadolu'da Van'ın doğusundaki 250 kilometrelik bir hat üzerinde en yüksek sismik stres birikimi yaşanıyor. Bu durum, bölgenin büyük ve eş zamanlı bir deprem üretme potansiyeline işaret ediyor. Uzman, bölgedeki gerilimin 6 Şubat 2023 Hatay depremine benzer bir şekilde tüm fay sisteminin aynı anda kırılmasını mümkün kıldığına vurgu yaptı.
HAREKETLERİ AN BE AN İZLEYEBİLİYORLAR
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde, özellikle Marmara bölgesinde deprem riski başta olmak üzere pek çok alanda yoğun risk analizleri ve önlem önerileri gündeme gelmiş durumda. Harita Mühendisliği alanında uzman Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, İngiltere'deki Leeds Üniversitesi ile birlikte yürüttükleri ileri uydu radar interferometri tekniklerine dayanan çalışmalarıyla, Türkiye'nin yer kabuğunda oluşan dinamik hareketleri yüksek hassasiyetle izleme imkanı elde ettiklerini açıkladı. Bu gelişmiş teknoloji sayesinde, Türkiye genelinde sismik gerilim haritaları çıkarılmakta ve böylece en kritik stres birikim bölgeleri tespit edilmektedir.
DOĞU ANADOLU'DAKİ FAYA DİKKAT ÇEKTİ
Kutoğlu'nun aktardığına göre, Türkiye sınırları içindeki en yüksek yıllık stres birikimi Van'ın hemen doğusunda bulunan ve geçmişte önemli sarsıntılar göstermiş fay hatlarını kapsayan bir bölgede gerçekleşiyor. Söz konusu alanda daha önce tanımlanmış çok sayıda fay vardı; bunlardan Çaldıran Fayı, tarihsel olarak 1647 ve 1976'da 7.3 büyüklüğünde ciddi depremler üretmiş önemli bir fay hattı olarak biliniyor. Fay hattının hemen güneyinde yer alan Van bölgesi de 1881 ve 2011 yıllarında yıkıcı sarsıntılar yaşamıştır.
BÜYÜK ÖLÇEKLİ DEPREM KAYDI YOK
Prof. Dr. Kutoğlu, yapılan sismik stres haritalarında Van çevresindeki 'kırmızı' renkli alanların homojen yüksek gerilimi temsil ettiğini ve bu gerilimin zamanla katlanarak arttığını ifade etti. Bu riskli alanda, Çaldıran fayının kırıldığı noktaların dışında, yaklaşık 250 kilometre uzunluğunda ve büyük ölçekli deprem kaydı olmayan geniş bir alan bulunuyor. Uydu görüntüleriyle elde edilen haritaya göre, bu 250 kilometrelik alan yüksek gerilimi eşit düzeyde taşıyor ve bu da fay sistemlerinin bağlı ve birlikte hareket ettiğinin göstergesi.
6 ŞUBAT DEPREMLERİ GİBİ BİR DEPREM ÜRETEBİLİR
Bu durum, 6 Şubat 2023 Hatay depremi gibi, uzunluğundaki bu hattın tamamının aynı zamanda kırılarak büyük çaplı bir deprem oluşturma potansiyelinin olduğuna işaret ediyor. Kutoğlu, Doğu Anadolu bölgesindeki bu dinamik sismik ortamın Türkiye geneli için kritik önem taşıdığını ve özellikle burada yaşayanların ilgili tedbirleri almalarının gerekliliğini vurguladı.
Ayrıca, 2011 Van depreminin o bölgede enerjinin tamamının boşaldığı anlamına gelmediğine dikkat çeken uzman, arka planda çok daha büyük ve karmaşık bir deprem mekanizmasının faaliyetini sürdürdüğünü ve enerji biriktirmeye devam ettiğini belirtti. Buna göre, bölgedeki deprem riski halen yüksek ve devam etmekte olup, bilimsel çalışmaların ışığında acil hazırlık ve önlemler gerekmektedir.
