Artan kredi kullanımı ve milyonlara ulaşan icra dosyaları, uzmanlara göre Türkiye’de finansal okuryazarlık seviyesinin yükselmesi gerektiğini gösteriyor. Ekonomistler, çözümün erken yaşta eğitimden geçtiğini söylüyor.
Dijitalleşmeyle birlikte para harcamanın kolaylaştığı yeni ekonomik düzende, bireylerin finansal kararları da daha karmaşık hale geldi. Ancak uzmanlara göre aynı hızda gelişmeyen tek alan finansal bilinç.
Artan hayat pahalılığı, kredi kullanımı ve borç yükü finansal okuryazarlık konusunu yeniden gündeme taşıdı. İstanbul Arel Üniversitesi Muhasebe ve Finans Yönetimi Bölümü’nden Doç. Dr. Cüneyt Dirican, bireyden esnafa kadar herkesin para yönetimi konusunda temel bilgiye sahip olması gerektiğini belirterek, meselenin yatırım yapmaktan önce bütçe kurabilmek olduğunu vurguladı.
“BÜTÇE GELECEĞİ BUGÜNDEN GÖRMEKTİR”
Dirican’a göre finansal okuryazarlığın başlangıç noktası net: bütçe.
“Bütçe finansal okuryazarlıkta ilk yapılması gereken, öngörülenlerin yazıldığı proforma bir tablodur. Mali disiplini sağlar. Stratejik planlamanın rakamlara dökülmüş halidir. Bütçe üzerinden gelecekteki nakit akışları görülür, bu akışlar bugüne indirgenerek bir işin kârlı olup olmadığına karar verilir. Gelecekte sürprizlerle karşılaşmamak için bunlar yapılır.”
“YAPILMAZSA KARŞIMIZA AĞIR TABLO ÇIKAR”
Planlama eksikliğinin sonuçlarının ağır olduğuna dikkat çeken Dirican, finansal kavramların çoğunun aslında bu ihmalin ürünü olduğunu söyledi.
“Bütçe ve mali disiplin olmadığında icra, iflas, konkordato, temerrüt, karşılıksız çek, protestolu senet ve düşük kredi notu gibi kavramlar daha çok ortaya çıkar. Finansal okuryazarlık tam da burada devreye giriyor.”
“ÖNCE GİDER, SONRA TASARRUF, EN SON YATIRIM”
Toplumda finansal okuryazarlığın çoğu zaman yanlış anlaşıldığını belirten Dirican, sürecin yatırım araçlarıyla başlamadığını ifade etti.
“Bizde finansal okuryazarlık denince hemen borsa ya da kripto paralar akla geliyor. Oysa önce giderleri yönetmek gerekir. Bütçeye sadık kalmadan tasarruf oluşmaz, tasarruf olmadan da yatırım yapılamaz.”
“ENFLASYON VARSA DAHA DA KRİTİK”
Gelirin satın alma gücünün düştüğü dönemlerde bilinçli para yönetiminin hayati hale geldiğini söyleyen Dirican şöyle konuştu:
“Enflasyon karşısında gelirin hızla eridiği yerlerde finansal okuryazarlık çok daha önemlidir. Nakit akışını dengede tutabilmek yaşam boyu süren bir iştir.”
“EĞİTİM ANAOKULUNDAN BAŞLAMALI”
Finansal bilincin küçük yaşta kazandırılması gerektiğini belirten Dirican, eğitimin sürekliliğine işaret etti.
“Finansal okuryazarlık anaokulundan üniversiteye kadar zorunlu eğitim başlığı olmalı. Ayrıca hayat boyu da güncellenmeli. Çünkü kripto paralar, fintek gibi alanlar geçmişte yoktu; dünya değişiyor, bilgiyi de güncellemek gerekiyor.”
ESNAF VE KOBİ’LER İÇİN HAYATİ UYARI
Dirican, özellikle işletmeler açısından doğru hesaplamanın sürdürülebilirliğin anahtarı olduğunu söyledi.
“Yatırımın fizibilitesi, kredi maliyetleri, bankalarla ilişkiler ve sermaye piyasalarından doğru faydalanma çok önemli. Sürdürülebilirlik ancak bu şekilde sağlanabilir. Nesiller boyu devam eden yapıların temeli doğru finans yönetimidir.”
