Dünya Bankası, Orta Doğu'daki çatışmaların neden olduğu enerji arzı aksaklıkları nedeniyle küresel emtia fiyatlarında ciddi bir yükseliş dalgası beklediğini açıkladı. Brent petrol fiyatlarının 86 dolara kadar çıkabileceği öngörülen raporda, yüksek fiyatların gelişmekte olan ülkelerin büyümesini olumsuz etkileyeceği uyarısında bulunuldu.
ENERJİ VE PETROL ARZINDA REKOR ŞOK
Dünya Bankası'nın raporunda, enerji altyapısına yönelik saldırılar ve küresel deniz yoluyla taşınan ham petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 35'inin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda taşımacılıkta yaşanan aksamaların küresel petrol arzında başlangıçta günde yaklaşık 10 milyon varillik bir azalmaya yol açarak kayıtlardaki en büyük petrol arz şokunu tetiklediği belirtildi. Brent petrol fiyatlarının son dönemdeki zirvesinden gerilemiş olsa da nisan ortası itibarıyla yıl başına kıyasla yüzde 50'den fazla yüksek kalmaya devam ettiği kaydedilen raporda, Brent petrolün varil fiyatının 2025'teki ortalama 69 dolar seviyesinden 2026'da ortalama 86 dolara yükselmesinin beklendiği aktarıldı. Raporda, bu tahminlerin, en şiddetli aksamaların mayıs ayında sona ereceği ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatın 2026 sonuna kadar kademeli olarak savaş öncesi seviyelere döneceği varsayımına dayandığı notu düşüldü. Çatışmaların tırmanması veya arz kesintilerinin öngörülenden uzun sürmesi durumunda Brent petrol fiyatlarının 2026'da ortalama 115 dolara kadar çıkabileceği uyarısında bulunuldu.
GÜBRE FİYATLARINDAKİ SIÇRAMA GIDA GÜVENLİĞİNİ TEHDİT EDİYOR
Gübre fiyatlarının üre fiyatlarındaki yüzde 60'lık sıçramanın etkisiyle 2026'da yüzde 31 artmasının beklendiği belirtilen raporda, bu fiyatları karşılayabilme gücünün 2022'den bu yana en kötü seviyesine gerileyerek çiftçi gelirlerini azaltacağı ve gelecekteki mahsul verimini tehdit edeceği ifade edildi. Raporda, bu durumun gübre ve biyoyakıt gibi alternatif enerji kaynaklarının fiyatları üzerinde zincirleme etki yaratacağına işaret edilerek, fiyat artışlarının tarımsal üretim süreçleri üzerinde baskı oluşturacağı vurgulandı.
METALLERDE REKOR TALEP VE DEĞERLİ METALLERDE DALGALANMA
Raporda, alüminyum, bakır ve kalay dahil temel metal fiyatlarının veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji gibi sektörlerden gelen güçlü talebi yansıtacak şekilde tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaşmasının beklendiği aktarıldı. Jeopolitik belirsizliğin "güvenli liman" varlıklarına olan talebi artırmasıyla değerli metallerin "fiyat ve dalgalanma rekorları" kırmaya devam ettiğine işaret edilen raporda, ortalama fiyatların 2026'da yüzde 42 artacağının tahmin edildiği belirtildi.
ENFLASYON BASKISI VE BÜYÜME KAYBI
Raporda, bu şokların emtia fiyatlarında neden olduğu artışın dünya genelinde enflasyonu yükselteceği ve büyümeyi yavaşlatacağı belirtildi. Gelişmekte olan ekonomilerde enflasyonun temel varsayımlar altında 2026'da ortalama yüzde 5,1 olacağının öngörüldüğü kaydedilen raporda, bunun geçen yılki yüzde 4,7 seviyesinin üzerinde ve savaştan önce beklenen orandan tam bir puan yüksek olduğu bildirildi. Raporda, temel ihtiyaç maddelerindeki yüksek fiyatların gelirler üzerinde baskı kurması ve Orta Doğu ile yapılan ticaretin keskin kısıtlamalarla karşı karşıya olması nedeniyle, gelişmekte olan ekonomilerde büyümenin de zayıflayacağı ifade edildi.
