Türkiye’de emekliler, yasalar çerçevesinde bazı şartları sağlamaları durumunda aynı anda üç farklı gelir kaynağından ödeme alabiliyor. Emekli olduktan sonra çalışma hakkı bulunan bireyler, hem emekli aylıklarını hem eşlerinden aldıkları ölüm aylığını hem de çalıştıkları iş yerinden aldıkları maaşı birlikte alabiliyor. Bu durum, özellikle EYT düzenlemesi sonrası genç yaşta emekli olan ve çalışmaya devam eden kişiler için ek gelir anlamı taşıyor. Emeklilerin bu üçlü maaş sisteminden nasıl yararlanabileceği, gerekli prim şartları ve başvuru süreçlerine ilişkin tüm detaylar belli oldu.
EMEKLİLER ÇALIŞMAYA DEVAM EDEBİLİYOR
Türkiye’de emeklilerin yeniden çalışmasına herhangi bir yasal engel bulunmuyor. Emekli bireyler bir iş yerinde çalışmaya başladıklarında, işverenleri tarafından Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeniyor. Kayıt dışı çalışmak ise yasalar çerçevesinde suç kabul ediliyor.
SGDP PRİMLERİ EMEKLİ MAAŞINI ARTIRMIYOR
Emekliler çalışırken ödenen SGDP primleri yalnızca iş kazası ve meslek hastalıklarına yönelik oluyor. Bu nedenle ödenen bu primlerin, emekli maaşı üzerinde artırıcı bir etkisi bulunmuyor. Aynı şekilde, bu primler yeni bir emeklilik hakkı da doğurmuyor.
ÇALIŞAN EMEKLİLER MAAŞLARINI EKSİKSİZ ALIYOR
Çalışan emekliler, hem emekli aylıklarını hem de çalıştıkları iş yerinden aldıkları maaşları kesintisiz olarak alabiliyor. Önceden Bağ-Kur emeklilerinin aylıklarında yapılan kesinti de tamamen kaldırılmış durumda. Böylece çalışan emekliler çift gelir elde edebiliyor.
ÜÇLÜ MAAŞ ALMA KOŞULLARI NELERDİR?
Eşi vefat eden ve ölüm aylığı almaya hak kazanan bir emekli, kendi emekli maaşıyla birlikte eşinden gelen aylığı da alabiliyor. Aynı kişi çalışmaya devam ederse üçüncü bir gelir kaynağı olan maaşını da ekleyerek toplamda üç farklı ödeme alabiliyor. Bu uygulama, belirli şartları taşıyan emekliler için geçerli oluyor.
ÖLÜM AYLIĞI İÇİN GEREKLİ PRİM ŞARTLARI
Vefat eden sigortalının ardından ölüm aylığı bağlanabilmesi için bazı prim şartlarının sağlanması gerekiyor. En az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmalı. SSK’lılar için ise borçlanma hariç en az 5 yıl sigortalılık süresi ve 900 gün prim ödeme şartı aranıyor.
KAMUDA ÇALIŞAN EMEKLİLERİN AYLIĞI KESİLİYOR
Emekli bireyler kamu kurumlarında çalışabiliyor ancak memur olarak göreve başlarlarsa emekli aylıkları kesiliyor. Kamu görevinden ayrıldıktan sonra emekli maaşı yeniden hesaplanarak bağlanıyor.
ÜÇLÜ GELİR İÇİN EN AZ NE KADAR ÖDEME YAPILIYOR?
En düşük emekli aylığı 16 bin 881 lira olarak uygulanıyor. Ölüm aylığı oranı yüzde 50 ise 8 bin 440 lira, yüzde 75 ise 12 bin 660 lira olarak ödeniyor. Bu durumda hem kendi emekli aylığını hem eşinden ölüm aylığını alan bir kişiye toplamda en az 25 bin 321 lira ödeme yapılıyor. Eğer kişi çalışıyorsa ve asgari ücret alıyorsa, aylık toplam geliri en az 47 bin 425 liraya çıkıyor.
ÖLÜM AYLIĞI İÇİN BAŞVURU NASIL YAPILIR?
Ölüm aylığı alabilmek için vefat eden sigortalının prim günleri yeterliyse dul kalan eşe başvuru yapması halinde aylık bağlanıyor. Cinsiyet fark etmeksizin, kişi çalışıyor ya da emekli olsa bile aylık alabiliyor. Ancak çalışan veya emekli olan eşe ölüm aylığının yüzde 50’si, çalışmayan ya da emekli olmayan eşe ise yüzde 75’i oranında ödeme yapılıyor.
ÇALIŞAN EMEKLİLERİN İZİN HAKLARI SÜRÜYOR
Emekliler, çalıştıkları iş yerinde diğer çalışanlarla aynı özlük haklarına sahip oluyor. Kıdeme göre yıllık izin kullanabiliyorlar. 50 yaş üstü çalışanlarda yıllık izin süresi 20 günden az olamıyor.
Çalışan emekliler istifa ederlerse kıdem tazminatı alamıyor. Ancak bir yılı doldurmuşlarsa ve işten kendi kusurları dışında çıkarılırlarsa ihbar ve kıdem tazminatı hakları bulunuyor. Emekliler işsizlik maaşı ise alamıyor çünkü çalışırken işsizlik sigortası primi ödenmiyor.
