Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Körfez bölgesinde tırmanan gerilimin küresel piyasalar üzerindeki etkilerine ilişkin dikkat çeken bir uyarıda bulundu. FAO Başekonomisti Maximo Torero, çatışmaların emtia akışında ciddi aksamalara yol açtığını ve maliyetlerin kısa vadede normale dönmeyeceğini açıkladı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA TRAFİK DURDU
Küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler piyasaları doğrudan etkiledi. Saldırılar öncesinde günde yaklaşık 20 milyon varil petrol taşıyan gemi trafiğinin, çatışmalar sonrası yüzde 90 oranında durduğu belirtildi.
Bu gelişme, enerji fiyatlarında dalgalanmayı artırırken küresel tedarik zincirinde ciddi kırılmalara yol açtı.
ETKİLER KISA VADEDE GEÇMEYECEK
FAO’ya göre çatışmalar bugün sona erse bile piyasalardaki etkilerin ortadan kalkması zaman alacak. Torero, “Maliyetlerin istikrara kavuşması 2-3 ay sürebilir” diyerek sürecin gecikmeli etkilerine dikkat çekti.
GIDA VE ENERJİ KRİZİ DERİNLEŞEBİLİR
Çatışmaların uzaması halinde küresel ölçekte gıda ve enerji tedarikinde ciddi sorunlar yaşanabileceği uyarısı yapılıyor. Uzmanlar, özellikle arz zincirinde yaşanacak kırılmaların enflasyon üzerinde baskıyı artıracağını belirtiyor.
“PANDEMİ BENZERİ BİR SÜREÇ YAŞIYORUZ”
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunanİstanbul Arel Üniversitesi Muhasebe ve Finans Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cüneyt Dirican, yaşanan sürecin küresel krizlere benzer bir tablo oluşturduğunu belirterek TÜRKİNFORM'a açıklamalarda bulundu.
Dirican, “Pandemi dönemine ve Süveyş Kanalı’nın tıkanmasına benzer bir süreçle karşı karşıyayız. Aynı tabloyu Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında da gördük” dedi.
“ASIL RİSK GIDA ARZ GÜVENLİĞİ”
Krizde en kritik başlığın enflasyondan önce gıda arz güvenliği olduğuna dikkat çeken Dirican, şu ifadeleri kullandı:
“Bugün enflasyondan önce konuşmamız gereken konu gıda güvenliği. Kendine yeterli ülke olmak, maliyetlerden çok daha kritik hale geldi.”
TARIM MALİYETLERİ ARTIYOR
Enerji fiyatlarındaki artışın tarım üretimini doğrudan etkileyeceğini belirten Dirican, şunları söyledi:
“Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki artış, gübre ve mazot maliyetlerini yükseltiyor. Bu da tarım üretim maliyetlerini doğrudan yukarı çekecek.”
“GIDA ENFLASYONU ZATEN KRONİK SORUN”
Türkiye’de gıda enflasyonunun yapısal bir sorun olduğuna dikkat çeken Dirican, asıl problemin farklı olduğunu vurguladı:
“Türkiye’de gıda enflasyonunun ana nedeni üretimden çok aracı ve taşıma maliyetleri. Fahiş fiyatla mücadele hâlâ en kritik başlıklardan biri.”
“EMTİALAR ARTIK BİR SİLAH”
Küresel ölçekte yeni bir ekonomik döneme girildiğini belirten Dirican, şu uyarıyı yaptı:
“Artık sadece ticaret savaşları değil, finansal savaşlar da var. Petrol gibi kritik emtialar önümüzdeki dönemde bir silah olarak kullanılabilir.”
“TARIM STRATEJİK MESELE”
Dünya Gazetesi yazarı Dirican, Türkiye için tarımın hayati önem taşıdığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Tarım arazilerinin korunması, ata tohumu kullanımı, su kaynaklarının yönetimi ve üretimin artırılması artık stratejik bir zorunluluk. Petrol olmadan tarla sürmek zor olabilir ama gıda olmadan yaşamak mümkün değil.”
“FAİZLE BU ENFLASYON DÜŞMEZ”
Mevcut ekonomik politikalara da değinen Dirican, enflasyonun kaynağına dikkat çekti:
“Bu bir talep enflasyonu değil. Arz ve enerji şoklarından kaynaklanan enflasyonu faizle düşürmek mümkün değil. Politikaların gözden geçirilmesi gerekiyor.”
