Enflasyon oranlarının açıklanmasının ardından kamuoyunda “Enflasyon düşüyorsa vatandaş neden bunu hissedemiyor?” sorusu yeniden gündeme geldi. Ekonomist Selçuk Gülten, vatandaşın hissettiği hayat pahalılığı ile açıklanan enflasyon oranları arasındaki farkın temel nedenlerini anlattı.
“ENFLASYON DÜŞÜYORSA HALK NEDEN HİSSEDEMİYOR?”
“Enflasyon düşüyorsa halk olarak neden bunu göremiyoruz ve aksine her şeye zam geliyor?” sorusunu yanıtlayan Ekonomist Selçuk Gülten, vatandaşın harcama kalemlerinin enflasyon algısını doğrudan etkilediğini söyledi.
Gülten, “Şimdi ben diyelim ki 50.000 TL maaş alıyorum. Ne yapıyorum bu paradan? Öncelikle kira ödüyorum. Evim kiraysa gıdaya para harcıyorum. Elektrik, su, telefon gibi zorunlu ödemeleri yapıyorum. Giyim harcamaları yapıyorum. Bir de işe gidip gelirken ulaşım masrafı ödüyorum. Yani benim harcamalarımın büyük bölümü kira, gıda, ulaşım ve zorunlu ödemelerden oluşuyor” dedi.
Vatandaşın bütçesinde temel harcamaların büyük yer tuttuğunu belirten Gülten, bu durumun enflasyon algısını doğrudan etkilediğini ifade etti.
Gülten, “Benim harcamalarımda kira, gıda, ulaşım ve elektrik, su, telefon gibi zorunlu ödemeler neredeyse yüzde 90’a yakın bir yer tutuyor. Şimdi sizde gıda enflasyonu düşmediyse, kira enflasyonu düşmediyse, ulaşım fiyatları düşmediyse bana enflasyon düştü deseniz ne olur diyor vatandaş. Çünkü benim bütçemde en önemli kalemler bunlar” diye konuştu.
KİRA VE GIDA FİYATLARI ENFLASYON ALGISINI YÜKSELTİYOR
Kira artış oranlarının çoğu zaman genel enflasyon oranının üzerinde seyrettiğini belirten Gülten, bu durumun vatandaşın hissettiği enflasyonu artırdığını söyledi.
Gülten, “Kira artış oranlarına bakıyoruz. Kira artış oranları her ay enflasyonla birlikte açıklanır ve çoğu zaman enflasyonun 5 puan, 6 puan hatta 7 puan üzerinde olabilir. Siz enflasyonu yüzde 31 diye açıklarsınız ama kiradan dolayı vatandaş bunu daha yüksek hisseder. Gıda enflasyonu da yüzde 35, yüzde 40 seviyelerindeyse vatandaş doğal olarak daha yüksek bir enflasyon hisseder” ifadelerini kullandı.
ENFLASYONDAKİ DÜŞÜŞ VATANDAŞA GECİKMELİ YANSIYOR
Enflasyondaki düşüşün vatandaşın alım gücüne hemen yansımadığını belirten Gülten, bunun ekonomik literatürde gecikme etkisi olarak adlandırıldığını söyledi.
Gülten, “Buna gecikme etkisi denir. Enflasyondaki düşüş vatandaşa hemen yansımaz. Genellikle 6 ay ile 1 yıl gibi sürelerde hissedilir. Vatandaşın alım gücünde somut bir rahatlama daha ilerleyen zamanlarda ortaya çıkar” dedi.
VATANDAŞIN SERZENİŞİNE HAK VERDİ
Vatandaşın hayat pahalılığına yönelik tepkisinin anlaşılabilir olduğunu belirten Gülten, temel harcamalardaki artışın enflasyon algısını doğrudan etkilediğini ifade etti.
Gülten, “Vatandaşın serzenişini hak veriyorum. Çünkü benim kendi enflasyonumu düşüremiyorsanız yani gıda ve kira gibi temel kalemlerde ciddi bir düşüş yoksa açıklanan enflasyonun benim bütçeme çok güçlü bir etkisi olmuyor” dedi.
