Türkiye genelinde milyonlarca esnaf ve sanatkar, son yıllarda ekonomik dalgalanmaların etkisini en yoğun hisseden kesimlerin başında geliyor. Girdi maliyetlerinden kiralara, krediye erişimden değişen tüketici alışkanlıklarına kadar birçok başlık esnafın sürdürülebilirliğini doğrudan etkiliyor. TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, bu tabloyu ve çözüm arayışlarını Türkinform muhabiri Sema Ersoy’a anlattı.
“ESNAF ÇOK YÖNLÜ BİR BASKI ALTINDA”
Palandöken, esnafın karşı karşıya olduğu temel sorunları şu sözlerle özetledi:
“Esnaf ve sanatkarlarımızın en önemli sorunları arasında yüksek maliyetler, finansmana erişimde yaşanan zorluklar, artan kira bedelleri ve dijital ticaretin hızlı yükselişinden kaynaklı müşterilerin yön değiştirmesi yer alıyor. Biz de TESK olarak bu sorunları düzenli bir şekilde ilgili bakanlıklara ve kurumlara iletiyoruz.”
Ekonomide yaşanan maliyet artışları özellikle enerji, ham madde ve tedarik kalemlerinde kendini gösterirken, küçük işletmeler bu artışları fiyatlara yansıtmakta zorlanıyor. Bu da kâr marjlarının daralmasına ve bazı işletmelerin kapanma riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor.
KREDİYE ERİŞİM VE FİNANSMAN SORUNU DERİNLEŞİYOR
Esnafın en çok dile getirdiği başlıklardan biri de uygun koşullarda krediye ulaşamamak. Bankaların faiz oranları ve teminat şartları küçük işletmeler için ciddi bir engel oluştururken, mevcut kredi desteklerinin yetersiz kaldığı sıkça ifade ediliyor. Palandöken, bu konuda yürütülen çalışmaları şöyle aktardı:
“Özellikle esnafın uygun faizli krediye erişiminin kolaylaştırılması, kira artışlarının makul seviyelerde tutulması ve küçük esnafın dijital dönüşüme uyum sağlaması için desteklerin artırılması yönünde çalışmalarımız sürüyor.”
KİRA ARTIŞLARI ESNAFI MERKEZLERDEN UZAKLAŞTIRIYOR
Büyük şehirlerde hızla yükselen ticari kira bedelleri, esnafın en büyük yüklerinden biri haline gelmiş durumda. Özellikle işlek caddelerde faaliyet gösteren küçük işletmeler, kira artışları nedeniyle ya yer değiştirmek zorunda kalıyor ya da kepenk indiriyor. Bu durum, şehir merkezlerinde zincir mağazaların ağırlığının artmasına yol açarken, geleneksel esnaf kültürünü de tehdit ediyor.
DİJİTAL TİCARET REKABETİ ARTIRIYOR
Online alışverişin yaygınlaşmasıyla birlikte tüketici alışkanlıkları da hızla değişiyor. E-ticaret platformlarının sunduğu fiyat avantajı ve kolay erişim, küçük esnafın müşteri kaybı yaşamasına neden oluyor. TESK, bu dönüşüme uyum sağlanabilmesi için esnafa dijitalleşme desteği verilmesi gerektiğini vurguluyor. Eğitim programları, e-ticaret entegrasyonu ve lojistik destekler bu noktada kritik önem taşıyor.
“DESTEK MEKANİZMALARI GÜÇLENDİRİLMELİ”
Palandöken, esnafın ayakta kalabilmesi için sadece kısa vadeli çözümlerin yeterli olmayacağını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Esnafın rekabet gücünü koruyabilmesi için hem finansman hem de vergi ve destek mekanizmaları konusunda düzenlemelerin devam etmesi gerektiğini her fırsatta dile getiriyoruz.”
Uzmanlara göre, esnafın sürdürülebilirliği için düşük faizli kredi imkanlarının artırılması, kira düzenlemeleri ve dijital dönüşüm desteklerinin eş zamanlı yürütülmesi gerekiyor. Aksi halde küçük işletmelerin ekonomik sistemdeki payının giderek azalabileceği ifade ediliyor.
