Hollanda bayraklı "MV Hondius" isimli yolcu gemisinde Arjantin'den Cabo Verde'ye yapılan seyahat sırasında meydana gelen gizemli ölümlerin sebebi belli oldu. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), gemide yaşanan şiddetli solunum yolu rahatsızlıklarının ve peş peşe gelen ölümlerin Hantavirüs ailesinden gelen Andes virüsü kaynaklı olduğunu resmi olarak duyurdu. Toplamda 8 kişide enfeksiyon tespit edilirken, 3 yolcunun hayatını kaybetmesi uluslararası sağlık otoritelerini harekete geçirdi. Aralarında ünlü Türk YouTuber Ruhi Çenet'in de bulunduğu gemideki yolcular için karantina ve izolasyon önlemleri alınırken, DSÖ gemiden ayrılarak farklı ülkelere dağılan yolcular nedeniyle Türkiye dahil 12 ülkeyi uyardı. Bu gelişmenin ardından dünya genelinde milyonlarca kişi, kemirgenlerden bulaştığı bilinen bu tehlikeli virüsün detaylarını araştırmaya başladı.
HANTAVİRÜS (ANDES VİRÜSÜ) NEDİR?
Hantavirüs, temel olarak fare ve sıçan gibi kemirgenler aracılığıyla doğada varlığını sürdüren ve insanlara bulaştığında ciddi solunum yolu hastalıklarına veya kanamalı ateş sendromlarına yol açabilen tehlikeli bir virüs ailesidir. Son olarak "MV Hondius" adlı yolcu gemisinde tespit edilen ve ölümlere neden olan türün ise Latin Amerika bölgesine özgü olan "Andes virüsü" olduğu Dünya Sağlık Örgütü tarafından doğrulanmıştır. Andes virüsü, Hantavirüs ailesinin en ölümcül alt türlerinden biri olarak kabul edilmekte ve ağır solunum yetmezliği ile karakterize edilmektedir.
HANTAVİRÜS NASIL BULAŞIR, İNSANDAN İNSANA GEÇER Mİ?
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, Hantavirüs enfeksiyonlarının temel bulaşma yolu kemirgenlerdir. Enfekte olmuş fare veya sıçanların idrar, dışkı veya tükürüklerinin kuruması ve bu partiküllerin havaya karışarak insanlar tarafından solunması, virüsün en yaygın bulaşma şeklidir.
Hantavirüs türlerinin büyük bir çoğunluğu insandan insana bulaşma özelliği göstermez. Ancak, yolcu gemisinde ölümlere sebep olan Andes virüsü bu kuralın en önemli istisnasıdır. Dünya Sağlık Örgütü, Andes virüsünün yakın ve uzun süreli temas halinde insandan insana sınırlı da olsa bulaşabildiğini vurgulamaktadır. Gemideki vakalarda da bulaş zincirinin, hastalarla aynı kabini paylaşan eşler veya onlara bakım veren yakın temaslı kişiler arasında gerçekleştiği değerlendirilmektedir.
HANTAVİRÜS BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hantavirüs enfeksiyonu, virüsün vücuda girmesinin ardından aniden ortaya çıkan şiddetli semptomlarla kendini gösterir. Hastalığın seyri genellikle iki aşamalıdır ve erken teşhis hayati önem taşır. Hantavirüsün en yaygın belirtileri şunlardır:
- Ateş, titreme ve aşırı yorgunluk hissi.
- Özellikle sırt, omuz ve bacaklarda yoğunlaşan şiddetli kas ağrıları.
- Baş dönmesi, baş ağrısı ve mide bulantısı.
- İlerleyen evrelerde başlayan inatçı ve kuru öksürük.
- Akciğerlerde sıvı birikmesine (akciğer ödemi) bağlı olarak gelişen ani ve şiddetli nefes darlığı.
- Ağır vakalarda ölümcül sonuçlar doğurabilen böbrek yetmezliği.
HANTAVİRÜSÜN TEDAVİSİ VEYA AŞISI VAR MI?
Günümüz tıp dünyasında Hantavirüs enfeksiyonunu doğrudan iyileştirecek spesifik bir antiviral ilaç veya hastalığı önleyecek onaylanmış bir aşı henüz bulunmamaktadır. Hastalığın tedavisinde temel yaklaşım, hastanın genel durumunu destekleyici tıbbi müdahalelerdir. Özellikle solunum sıkıntısı ve böbrek fonksiyon bozukluğu yaşayan ağır vakaların, vakit kaybetmeden yoğun bakım ünitelerinde entübe edilerek veya oksijen desteği sağlanarak tedavi altına alınması gerekmektedir. Erken teşhis, hastanın hayatta kalma şansını artıran en önemli faktördür.
HANTAVİRÜS TÜRKİYE'DE GÖRÜLDÜ MÜ?
Dünya Sağlık Örgütü, yolcu gemisindeki salgının ardından Saint Helena Adası'nda gemiden inerek ülkelerine dönen yolcular nedeniyle, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 12 ülkenin sağlık bakanlıklarına resmi uyarıda bulunmuştur. Bu ülkeler arasında ABD, Birleşik Krallık, Almanya, Kanada ve Hollanda da yer almaktadır.
Geçmiş yıllara bakıldığında ise Hantavirüs vakalarının Türkiye'de de sınırlı sayıda görüldüğü bilinmektedir. Özellikle Karadeniz Bölgesi'nde kırsal alanlarda ve tarım işçilerinde geçmiş yıllarda bazı Hantavirüs vakaları resmi kayıtlara geçmiştir. Uzmanlar, kemirgen popülasyonunun yoğun olduğu kırsal alanlarda yaşayan vatandaşların hijyen kurallarına azami özen göstermesi ve kapalı alanları havalandırırken dikkatli olması gerektiği konusunda uyarılarda bulunmaktadır.
