Hipofiz bezi, vücudun hormon dengesini düzenleyen temel merkezlerden biridir. “Ana bez” olarak da adlandırılan bu yapı; büyüme, metabolizma, üreme ve stres yanıtı gibi birçok süreci kontrol eden hormonları salgılar. Hipofiz adenomu ise bu bezde oluşan ve genellikle iyi huylu (benign) özellik gösteren tümörlere verilen isimdir.
HİPOFİZ ADENOMU NEDEN OLUR?
Hipofiz adenomlarının kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak genetik yatkınlık bazı vakalarda etkili olabilir. Çoğu hipofiz adenomu kanser değildir ve vücudun başka bölgelerine yayılmaz. Bununla birlikte büyüklüğüne ve salgıladığı hormona göre farklı sağlık sorunlarına yol açabilir.
BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hipofiz adenomları iki ana gruba ayrılır: hormon salgılayan (fonksiyonel) ve hormon salgılamayan (non-fonksiyonel) tümörler.
Hormon salgılayan adenomlarda belirtiler, fazla üretilen hormona bağlı olarak değişir. Örneğin aşırı büyüme hormonu salgılanması akromegaliye, fazla prolaktin salgılanması adet düzensizliği ve süt gelmesine, fazla ACTH salgılanması ise Cushing hastalığına yol açabilir.
Hormon salgılamayan adenomlarda ise genellikle tümörün büyüyerek çevre dokulara baskı yapması sonucu baş ağrısı, görme alanı kaybı ve çift görme gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Özellikle hipofiz bezinin görme sinirlerine yakın konumu nedeniyle görme problemleri sık görülen şikâyetler arasındadır.
NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Hipofiz adenomu tanısında kan testleriyle hormon düzeyleri değerlendirilir. Manyetik rezonans görüntüleme (MR) ile hipofiz bezindeki kitle ayrıntılı şekilde incelenir. Görme alanı testleri de tanı sürecinde kullanılabilir.
TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?
Tedavi yöntemi tümörün boyutuna, hormon salgılayıp salgılamadığına ve hastanın genel durumuna göre belirlenir. İlaç tedavisi, cerrahi müdahale ve bazı durumlarda radyoterapi seçenekleri uygulanabilir. Erken tanı ve düzenli takip, olası komplikasyonların önlenmesinde önem taşır.
