Irak’ta 2023 Kasım ayında yapılan genel seçimlerin ardından devam eden siyasi belirsizlik, Şii siyasi fraksiyonları çatısı altında toplanan Koordinasyon Çerçevesi'nin bir araya gelerek yeni başbakan adayı Ali el-Zeydi'yi açıklamasıyla aşılmış oldu. Koordinasyon Çerçevesi, parlamentoda en büyük blok olarak Ali el-Zeydi’yi hükümeti kurmakla görevlendirdi.
ABD DESTEĞİ SEBEBİYLE ADAYLIKTAN ÇEKİLDİ
Bu süreçte önemli bir gelişme de mevcut başbakan Muhammed Şiya Sudani ile Hukuk Devleti Koalisyonu lideri Nuri el-Maliki’nin adaylıktan çekilme kararıydı. El-Maliki’nin adaylığına ABD’nin desteğini çekme tehdidi nedeniyle geri adım attığı belirtilirken, Koordinasyon Çerçevesi tarafından bu davranış, siyasi tıkanıklığı aşma yönünde tarihi ve sorumlu bir duruş olarak nitelendirildi.
Koordinasyon Çerçevesi’nin açıklamasında, hükümet sarayının devlet işlerinin sürekliliğinin ve halk iradesinin temsilinin önemli bir sembolü olduğu vurgulanarak, Sudani hükümetinin üç buçuk yıllık görev süresince ekonomik ve bölgesel zorluklara karşı milli performans gösterdiği ifade edildi. Ayrıca, kalkınma projeleri ve seçimlerdeki yüksek katılım oranı, siyasi sisteme olan güvenin yeniden tesis edilmesinde önemli başarılar olarak kayda geçti.
Irak Anayasası'nın 76. maddesine göre, başbakan adayı belirlendikten sonra parlamentodaki en büyük grubun bu ismi Cumhurbaşkanı’na sunması gerekiyor. Cumhurbaşkanı da aday olan ismi hükümeti kurmakla yetkilendiriyor. Adayın ise 30 gün içerisinde kabinesini kurarak parlamentodan güvenoyu alması gerekiyor.
Bölgesel dengeler ve ABD’nin Irak’a yönelik tutumu da süreçte etkili oldu. ABD yönetimi, özellikle Nuri el-Maliki’nin yeniden başbakanlığa gelmesi durumunda Irak’a sağlanan destekleri kesebileceği yönünde sinyaller vermişti. Bu dış baskı ve iç siyasi istişareler doğrultusunda Maliki adaylıktan çekildiğini açıkladı.
Ali el-Zeydi’nin başbakan adayı olarak gösterilmesi, ülkedeki uzun süredir devam eden protestolar ve halkın ekonomik beklentilerinin karşılanması açısından yeni bir başlangıç olarak görülüyor. Yeni hükümetin öncelikli hedefleri arasında kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi, yolsuzlukla mücadele ve bölgesel güvenlik iş birliği yer alıyor.
