Özellikle İstanbul’da mağaza kiraları milyon TL seviyelerine ulaşırken, kira giderlerinin sabit maliyetler içindeki payı bazı bölgelerde yüzde 60’a dayandı. Bu tablo, hem zincir mağazaları hem de küçük esnafı kapanma noktasına getirdi.
İSTANBUL KİRA ARTIŞINDA DÜNYA LİDERİ
Deutsche Bank’ın yayımladığı “Dünya 2025 Kira Raporu”’na göre İstanbul, son beş yılda dolar bazında yüzde 193’lük artışla kira yükselişinde dünya birincisi oldu. Bağdat Caddesi ve Teşvikiye gibi prestijli bölgelerde mağaza kiraları milyonları buluyor. Fahiş artışlar, yalnızca mağaza kapanışlarını hızlandırmakla kalmıyor, aynı zamanda üretim tesislerini de faaliyet dışı bırakıyor.
ESNAF VE ZİNCİR MAĞAZALAR YARGI YOLUNDA
Birleşmiş Markalar Derneği Başkanı Sinan Öncel, sektörün adeta bir çıkmaza girdiğini belirterek, zincir mağazaların üçte ikisinin mahkeme yoluna başvurduğunu açıkladı. Öncel, “Cirodan pay veriyoruz, sabit kira ödüyoruz, fakat buna rağmen 5-6 kat artış talep ediliyor. Bu sürdürülebilir değil.” sözleriyle tabloyu özetledi. Enflasyonun gerisinde kalan satışlar ise nakit akışını bozarak esnafı mali açıdan köşeye sıkıştırıyor.
İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, kira krizinin sadece kiracıları değil, yatırımcıları da zorladığını vurguladı. AVM yatırımlarının dövizle finanse edildiğini hatırlatan Avdagiç, kur artışlarının geri dönüş sürelerini uzattığını belirtti. “Bugün 500 milyon TL’ye alınan bir dükkanın yatırım geri dönüşü için aylık en az 2,5 milyon TL kira getirmesi gerekiyor” diyerek, sistemin çıkmazını ortaya koydu.
“KÜÇÜK ESNAF YOK OLUYOR”
TESK Başkanı Bendevi Palandöken ise mevzuattaki boşlukların küçük esnafı daha da zora soktuğunu dile getirdi. 10 yılı dolduran kiracıların kolayca tahliye edilmesi, uzun vadeli plan yapmayı imkânsız kılıyor. Ayrıca aynı bölgede birbirine rakip dükkânların kontrolsüz şekilde açılabilmesi kazançları düşürüyor. Palandöken, “Kira artışında devlet devreye girmeli, çifte stopaj kaldırılmalı. Her işletme her ürünü satmamalı; işyeri açılışları ciddi analizlere dayanmalı. Perakende Yasası artık ertelenemez.” ifadeleriyle acil müdahale çağrısı yaptı.
