İşverenin iş sözleşmesini tazminat ödemeden sona erdirebilmesi, yalnızca İş Kanunu'nda belirtilen haklı nedenlerin varlığı halinde mümkün oluyor. Avukat Fırat Bilici, "İlk yapılacak tek adım vardır: fesih nedenini yazılı alın, derhal delil kilidi kurun" diyerek, haksız şekilde işten çıkarıldığını düşünen işçilerin öncelikle fesih gerekçesini yazılı olarak temin etmesi ve mevcut delilleri koruma altına alması gerektiğini söyledi.
İşverenler, bazı durumlarda kıdem ve ihbar tazminatı ödemeden iş sözleşmesini feshedebiliyor. Ancak bu uygulamanın geçerli olabilmesi için 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25'inci maddesinde düzenlenen haklı nedenlerden birinin somut olarak gerçekleşmesi gerekiyor. Avukat Fırat Bilici, uygulamada en çok devamsızlık, doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlar, işverenin güvenini kötüye kullanma, işyeri düzenini ağır biçimde bozma, taciz ile bazı sağlık ve zorlayıcı sebep hallerinin tartışma konusu olduğunu belirtti.
İŞVEREN HANGİ DURUMLARDA HAKLI FESİH YAPABİLİR?
Bilici, "Devamsızlıkta Yargıtay çok net: haklı fesih için kanundaki gün sayıları ve süre rejimi somut biçimde oluşmalı; mazeret varsa ve özellikle sağlık raporu mevcutsa işverenin haklı feshi doğmayabilir" ifadelerini kullandı.
Devamsızlığın tek başına tazminatsız fesih için yeterli olmadığını aktaran Bilici, her olayda kanunda öngörülen süre ve koşulların somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediğinin incelendiğini söyledi.
İş Kanunu'na göre işverenin güvenini kötüye kullanma, doğruluk ve bağlılık kurallarına aykırı davranışlar ile işyeri düzenini ağır biçimde bozacak eylemler haklı fesih nedeni oluşturabiliyor.
Bilici, "Uygulamada en çok tartışılan başlıklar; devamsızlık, doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış, işverenin güvenini kötüye kullanma, işyeri düzenini ağır biçimde bozma, taciz ve bazı sağlık ve zorlayıcı sebep halleri olur" dedi.
HAKSIZ FESİHTE İŞE İADE VE ALACAK YOLU ARABULUCULUKTAN GEÇİYOR
Bilici, "Amaç işe dönmekse bir ay içinde arabulucu; amaç alacak ve tazminat ise yine arabuluculuk ama daha geniş alacak setiyle başvuru yapılır" ifadelerini kullandı.
İşe iade talebinde bulunacak işçilerin fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekiyor. Kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacaklarının talep edilmesi halinde de dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk süreci işletiliyor.
SAVUNMA ALINMADAN YAPILAN FESİHLER
Davranış veya verim gerekçesiyle yapılan fesihlerde işçiden savunma alınmaması ve fesih nedenlerinin yazılı ve açık şekilde belirtilmemesi, işveren açısından usul eksikliği oluşturabiliyor.
Bilici, "Davranış ve verim gerekçeli fesihte savunma alınmamışsa ve fesih nedenleri yazılı ve açık değilse işveren usul zafiyetiyle karşılaşır" dedi.
