Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik bir saldırı başlatırken, Tahran yönetiminin karşılık vermesiyle Orta Doğu’da tansiyon hızla yükseldi.
Yaşanan gerilim, küresel enerji açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kapanmasına neden olurken, bu durum petrol ve akaryakıt fiyatlarında dalgalanmayı beraberinde getirdi.
Dünyanın yakından takip ettiği süreçte, Donald Trump geçtiğimiz hafta ateşkes kararı aldıklarını açıkladı. Hafta sonu Pakistan’da taraflar müzakere için bir araya geldi.
İslamabad’da ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerden ise tüm yoğun çabalara rağmen herhangi bir anlaşma çıkmadı.
İran ve Ortadoğu Araştırmacısı Dr. Mehmet Akif Koç, yaşananlarla ilgili Türkinform’dan Ecem Çetin’e değerlendirmelerde bulundu.
“AMERİKA TEK BAŞINA KARAR VEREN BİR AKTÖR DEĞİL”
Amerika’nın amacının bir uzlaşmaya varmak olup olmadığı konusunda çok emin olmadığını ifade ederek, şöyle devam etti:
“Çünkü Amerika tek başına karar veren bir aktör değil. Daha doğrusu, Donald Trump tek başına karar vermiyor. Burada İsrail gibi oldukça majör ve dominant bir faktör var. Bu faktör; Amerikan iç siyasetinden Trump’ın kendi siyasi hesaplarına, Kasım ayındaki ara seçimlerden iki yıl sonraki başkanlık seçimlerine kadar pek çok alanı etkiliyor.
“TRUMP, İSRAİL’İ GÖZ ARDI EDEMİYOR”
Donald Trump’ın İsrail’i göz ardı edemediğini, Daha önce de İsrail’in, Joe Biden, Barack Obama ve George W. Bush dönemlerinde benzer baskıları olduğunu, ancak bu liderlerin bu baskılara karşı daha dirençli bir tutum sergileyebildiğini aktaran Dr. Mehmet Akif Koç, “Trump’ın ise Amerikan iç siyasetindeki ittifakları, ilişkileri ve siyasi zorunlulukları, onun Obama ya da Biden kadar mesafeli bir duruş sergilemesine pek izin vermiyor. Bu nedenle ister istemez İsrail’in çıkarlarını gözetmek durumunda kalıyor” dedi.
“KALICI BİR ATEŞKES İHTİMALİ GERÇEKCİ DEĞİL”
İsrail’in ise İran’daki İslam Cumhuriyeti yönetiminin zayıflatılmasını, hatta uzun vadede ortadan kaldırılmasını istediğini söyleyen Koç, bu yüzden kalıcı bir ateşkes ihtimalinin gerçekçi gelmediğini belirterek, “Barış ya da kapsamlı bir anlaşmadan söz etmek de şu aşamada mümkün görünmüyor” değerlendirmesinde bulundu.
“BİR NOKTADA YENİDEN ÇATIŞMA YAŞANMASI DA BU AÇIDAN ŞAŞIRTICI DEĞİL”
Mehmet Akif Koç, şöyle devam etti:
“Hem İran’dan hem de İsrail’den kaynaklanan yapısal sorunlar mevcut. Bu nedenle böyle bir ateşkesin kalıcı olması zor. Bir noktada yeniden çatışma yaşanması da bu açıdan şaşırtıcı değil. Buradaki temel mesele şu: Amerika, İran’la gerçek anlamda bir anlaşmaya hazır değil”
“PAKİSTAN’DA BİR ATEŞKES SAĞLANSA BİLE BUNUN GEÇİCİ OLACAĞI, UZUN VADELİ OLMAYACAĞI AÇIK”
“İran elindeki balistik füze kapasitesinden ve nükleer programından vazgeçip kendisini tamamen Amerika ve İsrail’in inisiyatifine bırakmaz. Bu kadar derin çıkar çatışmaları varken kalıcı bir anlaşma ihtimali oldukça zayıf görünüyor. Bu yüzden, örneğin Pakistan’da bir ateşkes sağlansa bile bunun geçici olacağı, uzun vadeli olmayacağı açık”
