Bir hayvanın "kurban" vasfı taşıması ve ibadetin geçerli sayılması için belirli kriterlerin eksiksiz yerine getirilmesi gerekir.
KURBANLIK HAYVANIN SAĞLIK DURUMU VE FİZİKSEL EKSİKLİKLERİ
Kurban edilecek hayvanın sağlıklı, azaları tam ve besili olması ibadetin ruhuna uygundur. Hayvanda bulunan bazı kusurlar, onun kurban olmasını tamamen engeller:
Göz Körlüğü: Bir veya iki gözü kör olan hayvanlar kurban edilemez.
Yürüyemeyecek Kadar Topallık: Hayvanın kesim yerine gidemeyecek kadar topal olması engeldir.
Aşırı Zayıflık: Kemiklerinde ilik kalmamış derecede zayıf olan hayvanlar kurban seçilmemelidir.
Belirgin Hastalıklar: Kesildiğinde etinin yenmesine engel olacak derecede hasta olanlar.
Boynuz ve Kulak Kayıpları: Kökünden kırılmış boynuz veya kulağının yarısından fazlası kopmuş olan hayvanlar kurbanlık vasfını yitirir.
HAYVANIN YAŞ SINIRINA UYGUN OLMAMASI
Her hayvan türü için belirlenmiş bir olgunluk yaşı vardır. Bu yaş sınırının altında kalan hayvanlar, fiziksel olarak büyük görünseler dahi (koyunlar hariç) kurban edilemezler:
Sığır ve Manda: 2 yaşını tamamlamış olmalıdır.
Deve: 5 yaşını tamamlamış olmalıdır.
Koyun ve Keçi: 1 yaşını tamamlamış olmalıdır. Ancak 6 ayını doldurmuş bir koyun, annesi kadar gösterişli ve cüsseli ise kurban edilebilir (bu istisna keçiler için geçerli değildir).
NİYET VE ORTAKLIKTAKİ USULSÜZLÜKLER
Kurbanın kabulündeki en kritik eşik "niyet" aşamasıdır. Maddi bir kaygı veya sadece et tüketme amacı ibadeti sakatlar:
Gayriislami Niyet: Büyükbaş hayvanlara ortak olan kişilerden birinin bile niyeti ibadet değil de sadece "et almak" ise, o hayvandan kesilen kurbanların hiçbiri geçerli sayılmaz.
Mülkiyet Sorunu: Çalınmış, gasp edilmiş veya henüz mülkiyeti tam olarak ele geçmemiş bir hayvanın kurban edilmesi caiz değildir.
Bedelin Haram Kazanç Olması: Kurban bedelinin tamamen haram yollardan (faiz, kumar vb.) elde edilmiş olması, ibadetin manevi kabulüne engel teşkil eder.
KESİM VAKTİ VE USULÜNE AYKIRI DURUMLAR
Kurbanın bir "kan akıtma" ibadeti olduğu unutulmamalıdır. Zamanlama ve teknik hatalar ibadeti geçersiz kılabilir:
Vaktinden Önce veya Sonra Kesim: Kurban, Bayram namazı kılındıktan sonra başlar ve bayramın 3. günü akşamına kadar devam eder. Bu vakitlerin dışında yapılan kesimler "adak" veya "sadaka" hükmüne geçer, kurban yerine geçmez.
Can Çıkmadan Yapılan Müdahaleler: Hayvanın canı tamamen çıkmadan başının koparılması veya yüzülmeye başlanması mekruh görülmekle birlikte, hayvana eziyet edilmesi ibadetin sevabını zedeler.
