Her çalışan, bordrosunda yazan brüt maaştan eline geçen net tutarı merak eder. Peki maaş nasıl hesaplanır? Bu soru, milyonlarca çalışanın aklını kurcalıyor. Vergi dilimleri, kesintiler ve primler gibi unsurlar net maaşı belirlerken sürprizlere yol açabiliyor. Bu rehberde, bordro hesaplama sürecini adım adım ele alarak maaş bordrosu okuma ve net brüt farkını anlamanıza yardımcı olduk. Güncel vergi oranları ve SGK kesintileriyle birlikte pratik örnekler sunduk.
MAAŞLAR NASIL BELİRLENİR?
Brüt maaş, işverenin bordroda gösterdiği toplam tutardır. Bu rakam, temel ücretin yanı sıra yol yardımı, yemek parası, fazla mesai ve primleri içerir. İş Kanunu'na göre asgari brüt ücret 2026 itibarıyla 28 bin 075, 50 TL olarak belirlenmiş durumda oluyor. Ancak sektörlere göre değişir örneğin beyaz yakalılar için ortalama brüt maaş 25 bin-40 bin TL arasında seyrediyor.
Brüt maaşı etkileyen faktörler şunlar:
Temel ücret ve kademe ilerlemesi
Yıllık zam oranları (enflasyona göre yüzde 30-50 arası)
Fazla mesai ücreti (saati 1,5 katı)
Performans primleri ve ikramiyeler
İşverenler, brüt maaşı toplu iş sözleşmesi veya bireysel anlaşmaya göre belirler. Önemli not: Brüt maaş, SGK prim tabanına tabi olup asgari ücretin altında olamaz.
Sgk Kesintileri ve Emeklilik Hesabı
Maaş hesaplamasının en kritik parçası SGK kesintileridir. 2026 yılı için SGK primi toplam yüzde 37,5 oranındadır: Çalışan payı yüzde 14, işveren payı yüzde 20,5 ve işsizlik sigortası yüzde 1 (çalışan yüzde 1, işveren yüzde ). Bu kesintiler, emekli maaşı ve sağlık hizmetlerini finanse eder.
Örnek: 25 bin TL brüt maaş için SGK çalışan kesintisi üç bin 500 TL olur (25 bin x yüzde 14). Tavan limit ise 156 bin 641 TL'dir; üstü bundan etkilenmez. Bordroda 'SGK İşçi' ve 'SGK İşveren' kalemlerini arayın. Bu kesintiler, gelecekteki emekli maaşınızı doğrudan etkiler – ne kadar yüksek prim öderseniz, emeklilikte o kadar avantajlısınız.
VERGİ DİLİMLERİ
Gelir vergisi, maaşın en büyük yüküdür. 2026 vergi dilimleri şöyle:
Yüzde 15: 110 bin TL'ye kadar
Yüzde 20: 110 bin-230.000 TL
Yüzde 27: 230 bin-870 bin TL
Yüzde 35: 870 bin-üç 000 bin TL
Yüzde 40: üç 000 bin TL üstü
Hesaplama kümülatif yapılır. Örneğin, aylık 25 bin TL brüt maaş (yıllık 300 bin TL) alan biri, ilk dilimden yüzde 15, kalanından yüzde 20 öder. Net vergi yaklaşık üç bin 200 TL olur. Damga vergisi ise binde 7,59'dur (25 bin x 0,00759 ≈ 190 TL). Bordroda 'GV Stopaj' satırını kontrol edin; vergi iadesi için e-bildirimle beyan edin.
NET MAAŞ FORMÜLÜ
Net maaş = Brüt maaş - (SGK kesintisi + Gelir vergisi + Damga vergisi + Diğer kesintiler). Diğerleri arasında sendika aidatı, yemek kartı kesintisi veya nafaka yer alır. Fazla mesai ve bayram ikramiyesi eklenirken, işsizlik ödeneği SGK'dan alınır.
Pratik formül:
SGK sonrası tutar = Brüt x (1 - 0,15)
Vergiye esas matrah = SGK sonrası - muafiyetler
Net = Vergiye esas - Vergi - Damga
Online hesaplayıcılar (örneğin SGK sitesi) kullanarak test edin. 2026 enflasyonuyla dilim atlamaları sıklaşıyor, maaş zammı net kazanç getirmeyebiliyor.
Bordro Okuma ve Haklarınızı Bilin
Bordro, maaşınızın resmi belgesidir. TC kimlik no, brüt/net tutar, kesinti detayları ve ödeme tarihi içermelidir. Elektronik bordro yasal sayılır. Şüpheli kesinti görürseniz Çalışma Bakanlığına şikayet edin. Asgari ücretliler için net tutar 28.075,50 TL'dir (2026). Sendikalıysanız toplu sözleşme avantajları eklenir.
İpucu: Yıllık gelir beyannamesi vererek fazla vergi iadesi alın. Freelance çalışanlar için stopaj yüzde 20'dir.
Sonuç: Maaşınızı Kontrol Altına Alın
Güncel dilimleri takip edin, bordronuzu düzenli inceleyin.
