Türkiye’de milyonlarca çalışanı doğrudan ilgilendiren en önemli işçi hakları arasında “ücretin zamanında ödenmesi” ilk sırada geliyor. İş Kanunu’na göre maaşın en geç ayda bir ödenmesi gerekiyor ve bu sürenin aşılması durumunda işçi açısından çeşitli yasal haklar doğuyor.
KAÇ GÜNÜ GEÇERSE İŞÇİ ÇALIŞMAMA HAKKINI KULLANABİLİR?
Avukat Fırat Bilici, Türkinform’dan Beyza Coşkun’a özel yaptığı açıklamada önemli noktalara dikkat çekti. Bilici, “İş Kanunu m.32, ücretin en geç ayda bir ödenmesini; m.34 ise ödeme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir neden olmaksızın ödenmeyen ücret halinde işçinin iş görmekten kaçınabileceğini düzenler. Kanun açıkça, bu nedenle iş akdinin feshedilemeyeceğini, yerine yeni işçi alınamayacağını ve geciken ücret için mevduata uygulanan en yüksek faizin uygulanacağını söyler. Ücretin hiç ya da eksik ödenmesi ayrıca m.24/II-e bakımından haklı fesih sebebidir” bilgisini paylaştı.
İHTAR DİLİNİN ÖNEMİ NE?
Bilici, bu tür uygulamada kritik nüanslarında olduğunu ifade ederek, “İşçi ihtarında ‘7 gün içinde ödemezseniz feshedeceğim’ gibi ek bir süre verip işveren de bu süre içinde ödeme yaparsa, HGK kararında görüldüğü üzere haklı fesih tartışmalı hâle gelebilir. Bu nedenle ihtar dili stratejik kurulmalıdır; bazen alacağın derhal ödenmesi istenir, bazen 20 günlük m.34 eşiği gözetilir, bazen doğrudan haklı fesih yapılır. Somut dosyaya göre hareket etmek gerekir” ifadelerini kaydetti.
ÜCRET NE ZAMAN “GEÇ ÖDENMİŞ” SAYILIR?
İş hukukuna göre ücret; maaş, fazla mesai, prim, ikramiye ve benzeri tüm ödemeleri kapsıyor. İşverenin bu ödemeleri sözleşmede belirlenen tarihte yapmaması ya da eksik yatırması “ücretin geç ödenmesi” olarak değerlendiriliyor. Kanuna göre maaş en geç ayda bir ödenmek zorunda. Bu süre iş sözleşmesiyle en fazla bir haftaya kadar kısaltılabiliyor ancak uzatılamıyor.
İŞÇİ ÇALIŞMAYI DURDURABİLİR Mİ?
İş Kanunu’na göre maaşı ödenmeyen işçi, ödeme gününden itibaren 20 gün içinde ücreti yatırılmazsa iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabiliyor. Bu durumda işçinin iş sözleşmesi devam eder ve işveren bu nedenle işçiyi işten çıkaramaz. Yani işçi, maaşı ödenmediği için yasal olarak işi durdurma hakkına sahiptir.
EN ÖNEMLİ HAK: HAKLI FESİH VE TAZMİNAT
Maaşın sürekli geç veya eksik ödenmesi, işçiye “haklı nedenle fesih” hakkı veriyor. Bu durumda işçi; kıdem tazminatı, kullanılmamış yıllık izin ücreti, fazla mesai ve diğer alacaklar gibi tüm haklarını talep ederek işten ayrılabiliyor.
FAİZ DE İSTEYEBİLİR Mİ?
Ücretin zamanında ödenmemesi durumunda, geciken alacaklara mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanıyor. Bu da işveren açısından gecikmenin yalnızca borç değil, aynı zamanda mali yük anlamına gelmesine neden oluyor.
İŞÇİ NEREYE BAŞVURABİLİR?
Maaşını alamayan veya eksik alan işçi şu yolları izleyebilir:
· İşverene yazılı ihtar çekmek (noter aracılığıyla)
· Arabulucuya başvurmak
· İş mahkemesinde alacak davası açmak
· SGK ve Çalışma Bakanlığı’na şikâyette bulunmak
Hukukçulara göre özellikle arabuluculuk süreci, işçi alacak davalarında ilk ve zorunlu aşama olarak öne çıkıyor.
İŞVERENİN SORUMLULUĞU
Maaşın geç ya da eksik ödenmesi sadece işçi açısından değil, işveren açısından da ciddi sonuçlar doğuruyor. İşveren; Kıdem ve ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabiliyor. İdari para cezası ile karşılaşabiliyor. İşçilik alacakları nedeniyle faiz yükü altında kalabiliyor
“MAAŞ GECİKMESİ” BASİT BİR DURUM DEĞİL
Hukukçulara göre maaşın zamanında ve eksiksiz ödenmemesi, işçi açısından en güçlü haklı fesih sebeplerinden biri. Bu nedenle işçilerin haklarını bilmesi, süreci belgeyle takip etmesi ve gerektiğinde hukuki yollara başvurması büyük önem taşıyor.
