Covid-19 salgını döneminde birçok kişi enfeksiyon kapma korkusuyla hastanelere gitmekten kaçındı. Özellikle rutin kontroller ve erken tanı amaçlı taramalar ciddi oranda azaldı. Bu durum, sağlık sisteminde “görünmeyen bir erteleme dalgası” oluşturdu. Sağlıkçılar, bu dönemde kanser taramalarının aksaması ve hastaların şikâyetlerini geç bildirmesinin tanı süreçlerini doğrudan etkilediğini belirtiyor.
“İKİ YÖNLÜ ETKİ”
Prof. Dr. Saadettin Kılıçkap, Türkinform’dan Beyza Coşkun’a özel yaptığı açıklamada, “Maalesef bazı hastalarımız bu nedenle ileri evrede tanı almak durumunda kaldılar. Ama bu durumun aksine özellikle covid enfeksiyonu nedeniyle tetkik edilen bazı hastalar da kanser nedeniyle yakınmaları olmamasına rağmen erken tanı alarak daha iyi bir tedavi şansına sahip oldular” değerlendirmesinde bulundu.
ERKEN TANI FIRSATI KAÇTI
Pandemi sürecinde mamografi, kolonoskopi ve diğer kanser taramalarında ciddi düşüşler yaşandı. Sağlık kuruluşlarına başvuru sayısının azalması, birçok kanser vakasının erken evrede yakalanmasını engelledi. Yapılan bilimsel çalışmalara göre, pandemi döneminde hastaneye başvuru sürelerinin uzaması bazı hastalarda tanı anında daha ileri evre hastalıkla karşılaşılmasına neden oldu.
GEÇ TEŞHİS İLERİ EVRE RİSKİNİ ARTIRDI
Araştırmalar, pandemi döneminde bazı kanser türlerinde ileri evre tanı oranlarının arttığını ortaya koyuyor. Özellikle sindirim sistemi, akciğer ve ürolojik kanserlerde gecikmiş başvurular nedeniyle tümörlerin daha ileri aşamada tespit edildiği bildirildi. Uzmanlar bu durumu, “hastalık biyolojisinin değişmesinden çok, tanı ve tedavi gecikmelerinin sonucu” olarak değerlendiriyor.
SAĞLIK SİSTEMİNDE YOĞUNLUK VE ÖNCELİK DEĞİŞİMİ
Pandemi sırasında hastaneler büyük oranda Covid-19 vakalarına odaklanmak zorunda kaldı. Bu süreçte bazı elektif işlemler ertelenirken, onkoloji hastalarının takibinde de aksamalar yaşandı. Özellikle riskli hasta gruplarında, kontrollerin seyreltilmesi ve randevu sürelerinin uzaması tanı süreçlerini doğrudan etkiledi.
KANSER HASTALARI İÇİN ÇİFTE RİSK
Covid-19 döneminde kanser hastaları hem enfeksiyon riski hem de tedavi aksaması nedeniyle çifte risk altında kaldı. Bağışıklığı baskılanmış hastalar için hastaneye gitmek daha büyük bir endişe haline geldi. Bu nedenle bazı hastalar tedavilerini ertelemeyi tercih ederken, bu durum hastalığın ilerlemesine zemin hazırladı.
“GECİKME ETKİSİ UZUN YILLAR SÜREBİLİR”
Onkoloji uzmanları, pandemi döneminde yaşanan tanı gecikmelerinin etkisinin sadece o yıllarla sınırlı kalmayacağını, ilerleyen yıllarda da ileri evre tanı oranlarında artış görülebileceğini ifade ediyor. Ayrıca sağlık sistemlerinin benzer krizlere karşı daha dayanıklı hale getirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
SESSİZ BİR SAĞLIK KRİZİ
Covid-19 pandemisi sadece bir enfeksiyon krizi değil, aynı zamanda diğer hastalıkların tanı ve tedavisini de etkileyen geniş çaplı bir sağlık krizi olarak kayıtlara geçti. Sağlıkçılara göre en önemli derslerden biri ise şu oldu: “Erken tanı ertelenmez.”
