Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışılıkla mücadele kapsamında yürüttüğü denetimlerde sahte sigortalılık ve sahte iş yeri uygulamalarına yönelik önemli tespitlere ulaştı. Yapılan incelemeler sonucunda, mevzuata aykırı şekilde işlem yaptığı belirlenen 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
Denetimlerin her yıl düzenli olarak sürdürüldüğü belirtilirken, son dönemde yapay zeka destekli analizler ve gelişmiş veri sistemlerinin kullanılmasıyla usulsüzlüklerin daha hızlı tespit edildiği ifade edildi. Bu kapsamda, fiilen çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişiler başta olmak üzere çok sayıda usulsüz işlem ortaya çıkarıldı.
SGK Uzmanı Emin Yılmaz, sigortalılığa yönelik denetim ve yaptırımlara ilişkin Türkinform muhabiri Sümeyye Aksu’ya açıklamalarda bulundu.
GENİŞ KAPSAMLI İNCELEMELER
Denetim sürecinin detaylarını paylaşan Emin Yılmaz, denetimlerin yalnızca evrak üzerinden yapılmadığını, iş yerlerinde fiili incelemelerin de gerçekleştirildiğini belirtti. Denetmenlerin işyeri tescil belgelerinden çalışanların işe giriş kayıtlarına, çalışma sürelerinden çevre araştırmalarına kadar geniş kapsamlı incelemeler yaptığını aktardı.
Yılmaz, denetimlerde çalışanların ifadelerine de başvurulduğunu, işyerinde yapılan işin niteliği, çalışanların birbirini tanıyıp tanımadığı gibi unsurların detaylı şekilde sorgulandığını ifade etti. Ayrıca işyerinin fiziki durumu, faaliyet gösterip göstermediği, gider kalemleri ve çalışan sayısı ile uyumluluğu gibi kriterlerin de dikkate alındığını söyledi.
CEZALAR AĞIR: MAAŞLAR FAİZİYLE GERİ ALINIYOR
Sahte sigortalılığın tespit edilmesi halinde ciddi yaptırımlar uygulandığını vurgulayan Yılmaz, ödenmiş sigorta primleri ve sağlanan teşviklerin gecikme cezası ve zammıyla birlikte geri alındığını belirtti. Ayrıca, sahte sigortalı olduğu tespit edilen kişilere bağlanan emekli maaşları ile yapılan sağlık harcamalarının da faiziyle tahsil edildiğini kaydetti.
Bu kapsamda, geçici iş göremezlik ödenekleri, emzirme yardımları ve sağlık giderlerinin de geri istendiğini ifade eden Yılmaz, ilgili kişiler hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulabildiğini söyledi.
GERİYE DÖNÜK İNCELEME: 10 YILA KADAR
Faiz ve geri ödeme süreçlerine ilişkin bilgi veren Yılmaz, sahte sigortalılığın kişinin kendi kusurundan kaynaklanması halinde SGK’nın 10 yıl geriye dönük işlem yapabildiğini, kurum hatası söz konusuysa bu sürenin 5 yıl olduğunu belirtti. Bu süreçte ödenen maaşların ve yapılan tüm harcamaların yasal faiziyle birlikte tahsil edildiğini dile getirdi.
HAK ARAMA YOLU AÇIK
Öte yandan, bazı durumlarda çalışanların bilgisi dışında işverenler tarafından usulsüz işlem yapılabildiğine dikkat çeken Yılmaz, bu durumda yargı yolunun açık olduğunu vurguladı. Suçsuz olduğunu düşünen sigortalıların mahkemeye başvurarak haklarını arayabileceğini belirten Yılmaz, davanın kazanılması halinde kesilen maaşların ve tahsil edilen tutarların geri alınabileceğini ifade etti.
