İsrail-İran hattında yaşanan gerilim küresel piyasalarda petrol, altın ve enflasyon beklentileri üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Uzmanlar, bölgede tansiyon düşse bile ekonomik etkilerin uzun süre hissedilebileceği görüşünde birleşiyor.
Konuyu TÜRKİNFORM'a değerlendiren İstanbul Arel Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cüneyt Dirican, yaşanan sürecin 1970'li yıllardaki küresel kırılmalarla benzerlik taşıdığına dikkat çekti.
"ORTADOĞU'DA YAŞANANLAR TARİHİN TEKERRÜRÜ"
Bölgede yaşanan gelişmelerin küresel finans sisteminde yeni kırılmaları beraberinde getirdiğini belirten Dirican, "Öncelikle Ortadoğu'da yaşananların aslında 70'ler ve sonrasındakilerin bir tekrarı yani tarihin tekerrür etmesi olarak görülmesi gerekiyor. 1970'te Nixon bir gün uyanıp dolarla altın arasındaki bağı koparmıştı ve finansal mimari kökünden değişmişti. Trump da Fed'e yaptığı salvo atışlarla, gümrük tarifeleri, yaptırımları ve operasyonlarıyla finansal mimariyi kökünden sorgulattı" dedi.
"SAVAŞ STAGFLASYONİST BİR DALGAYI TETİKLEDİ"
İsrail-İran geriliminin küresel ekonomi üzerinde ciddi etkiler yarattığını ifade eden Dirican, "İsrail'in gazıyla İran savaşına girilmesi, aynen 70'li yıllarda olduğu gibi hem stagflasyonist bir dalgayı tetikledi hem de petrolün varil fiyatı ile altının fiyatında yeni seviyelerin oluşmasına ve oynaklığın artmasına neden oldu" diye konuştu.
"PİYASALARDA RESESYON RİSKİ GÜÇLENİYOR"
Küresel piyasalarda resesyon riskinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Dirican, "Altının onsunun, petrolün varil fiyatının ve S&P 500 endeksinin tarihsel gelişimine bakıldığında, geçmişte bazı teknik seviyelerde resesyonların oluştuğu görülüyor. Bugün de benzer seviyelerde resesyon ihtimali bulunuyor" ifadelerini kullandı.
"HEM FED'DE HEM TÜRKİYE'DE FAİZ İNDİRİM DÖNGÜSÜ BAŞLAYABİLİR"
ABD'de yaklaşan seçim sürecinin ekonomi politikalarını doğrudan etkileyeceğini belirten Dirican, "Seçime giden ABD ekonomisinde ne Trump ne de yeni FED Başkanı bir resesyonu tercih edecektir. Bu nedenle faiz artışı değil, faiz indirim döngüsünü beklememiz gerekiyor. FED faiz indiriminde zaten çok geç kaldı" değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye açısından da faiz indirimlerinin önemine dikkat çeken Dirican, "Bizim açımızdan da bu süreçten bağımsız olarak çoktan daha hızlı bir faiz indirim döngüsüne girilmesi gerekiyordu. Seçimlerin yaklaştığı da dikkate alındığında bundan sonra hem FED'de hem de Türkiye'de faiz indirim döngüsünün olduğu bir ekonomik ortamı konuşmaya başlayacağız" dedi.
"JEOPOLİTİK GERİLİM HEMEN BİTMEYECEK"
Bölgedeki tansiyonun kısa sürede tamamen ortadan kalkmasını beklemediğini belirten Dirican, "Jeopolitik tansiyon ABD bölgede istediğini alana kadar git-gellerine devam edecektir. Burada NATO toplantısı ve ABD seçimleri olmak üzere iki temel kritik aşama bulunuyor" ifadelerini kullandı.
Dirican, "Trump NATO'da daha önceki söylemlerini koruyarak sertleşirse veya seçim öncesinde ekonomik başarıyı istediği noktada göremezse bölgede tansiyon yeniden yükselebilir. Bu durumda jeopolitik gerilimlerin piyasalar üzerindeki etkisini görmeye devam edeceğiz" diye konuştu.
"GIDA ENFLASYONU TÜRKİYE'NİN EN KRİTİK SORUNLARINDAN BİRİ"
Türkiye'de enflasyonun halen istenilen seviyeye gelmediğini ifade eden Dirican, "Bizde enflasyon izlenen ortodoks para politikalarına rağmen arzu edilen yerde değil. Gıda enflasyonu ise çok daha derinlemesine incelenmesi gereken ayrı bir başlık. Tarım ülkesi olan Türkiye'nin dünyanın en yüksek gıda enflasyonlarından birine sahip olması gerçekten bir vaka çalışmasıdır" dedi.
"DÜNYA ESKİSİ GİBİ OLMAYACAK"
Küresel ekonomide yeni bir dönemin başladığını vurgulayan Dirican, "Orta ve uzun vadede bölgedeki gelişmeler yeni bir finansal piyasa ihtiyacını ortaya çıkarabilir. Ancak tarihin tekerrür edip etmeyeceğini ve dünyanın hangi yöne evrileceğini yine zaman gösterecek" değerlendirmesinde bulundu.
