Türkiye, sigarayla mücadelede şimdiye kadar görülmemiş sertlikte bir döneme hazırlanıyor. Cumhurbaşkanlığı’na sunulma aşamasına gelen yeni tütünle mücadele taslağı, yalnızca sigara kullanıcılarını değil; kafe, restoran, plaj işletmeleri ve tütün sektörünün tamamını doğrudan etkileyecek düzenlemeler içeriyor. Kulislerde konuşulan taslağa göre sigara satış sisteminden kullanım alanlarına, para cezalarından üretim politikalarına kadar köklü değişiklikler yolda. Özellikle “nakit ödeme yasağı”, “tek tip sigara” ve “2040’ta tamamen yasak” hedefi kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.
SİGARADA NAKİT DÖNEMİ BİTİYOR
Taslağın en dikkat çeken maddelerinden biri, sigara satışlarında nakit ödeme uygulamasının kaldırılması oldu. Buna göre tütün ürünlerinin satışının tamamen elektronik sisteme taşınması planlanıyor. Yeni sistemde alışverişlerin yalnızca banka kartı veya kredi kartıyla yapılması gündemde. Bu uygulamayla özellikle gençlerin ve 18 yaş altı bireylerin sigaraya erişiminin zorlaştırılması hedefleniyor. Kimlik doğrulamalı elektronik satış sistemlerinin devreye alınması planlanırken, yaş kontrolünün dijital ortamda yapılması amaçlanıyor. Bu düzenleme gerçekleşirse Türkiye’de sigara satın alma alışkanlığı tamamen değişecek. Uzmanlar, uygulamanın kayıt dışılığı azaltmayı ve genç yaşta sigara kullanımını engellemeyi amaçladığını belirtiyor.
AÇIK ALANLARDA DA YASAK GELİYOR
Taslak yalnızca satış sistemini değil, sosyal yaşam alanlarını da doğrudan etkileyecek maddeler içeriyor. Düzenlemeye göre restoran, kafe ve benzeri işletmelerin açık alanlarında sigara kullanımına ciddi sınırlamalar getirilecek. İşletmeler yalnızca toplam alanlarının belirli bir kısmını “tütün kullanım alanı” olarak ayırabilecek. Üstelik bu alanlarda servis yapılmasına da izin verilmeyecek. Plajlar, parklar, okul çevreleri, ibadethaneler ve sosyal tesislerin çevresinde de yeni yasak bölgeler oluşturulması planlanıyor. Taslağa göre okul, kültür merkezi ve ibadethane gibi alanların 10 metre çevresinde sigara içilemeyecek. Kamu kurumlarının yakınlarında ise özel tütün alanları oluşturulması gündemde.
“UZUN SİGARA-KISA SİGARA” TARİH OLABİLİR
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri de sigara boyutlarının standart hale getirilmesi oldu. Taslağa göre reklam ve özendirme etkisini azaltmak amacıyla tüm sigaralar tek tip boyutta üretilecek. Böylece piyasadaki “ince”, “uzun”, “slim” ya da “özel tasarım” ürün ayrımının ortadan kaldırılması hedefleniyor. Düzenlemenin özellikle genç kullanıcılar üzerindeki pazarlama etkisini kırmak için hazırlandığı belirtiliyor.
CEZALAR DUDAK UÇUKLATACAK
Taslağın en sert bölümü ise cezalara ilişkin maddeler oldu. Hazırlanan düzenlemeye göre mevcut para cezalarının tam 100 kat artırılması gündemde. Yasaklı alanlarda sigara kullanan bireylere binlerce liralık ceza kesilmesi planlanırken, işletmelere uygulanacak yaptırımların çok daha ağır olacağı belirtiliyor. Bazı ihlallerde işletmelere yüz binlerce liralık cezalar ve kapatma yaptırımları gündeme gelebilecek. Taslakta ayrıca çocuklara sigara satışı yapanlara hapis cezası verilmesi de yer alıyor. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de yasak kapsamına alınacak.
HEDEF 2040: “TÜTÜNSÜZ TÜRKİYE”
Yeni düzenlemenin arkasındaki en çarpıcı hedef ise 2040 yılı. Avrupa Birliği’nin “Tütünsüz Nesil” projesine paralel şekilde hazırlanan taslakta, 1 Ocak 2040 itibarıyla tütün ürünlerinin üretim ve satışının tamamen sona erdirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda yalnızca klasik sigaralar değil; elektronik sigaralar, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin bazlı birçok ürünün de yasaklanabileceği konuşuluyor. Sağlık çevreleri düzenlemeyi “radikal ama tarihi bir adım” olarak değerlendirirken, sigara kullanıcıları ve işletmeler ise olası yasakların sosyal yaşamı ciddi şekilde değiştireceğini düşünüyor.
TÜRKİYE’DE YENİ BİR DÖNEM BAŞLIYOR
Hazırlanan taslağın değerlendirmelerin ardından TBMM gündemine taşınması bekleniyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde Türkiye, tütünle mücadelede dünyanın en sert uygulamalarını hayata geçiren ülkelerden biri olabilir. Milyonlarca kişiyi ilgilendiren düzenleme şimdiden büyük tartışma yaratırken, özellikle “nakit yasağı”, “açık alan sınırlaması” ve “2040 tamamen yasak” hedefi kamuoyunun en çok konuştuğu başlıklar arasında yer aldı. Türkiye’nin önümüzdeki dönemde sigara konusunda çok daha sert ve kontrollü bir döneme girmesine kesin gözüyle bakılıyor.
