Azerbaycan’ın kültürel başkenti olarak görülen Şuşa, yıllar boyunca Karabağ bölgesinin en önemli şehirlerinden biri olarak kabul edildi. Tarihi yapıları, müziği, edebiyatı ve stratejik konumuyla öne çıkan kent, 1990’lı yılların başında yaşanan savaşın en kritik noktalarından biri haline geldi. Özellikle Azerbaycan ile Ermenistan arasında Dağlık Karabağ nedeniyle başlayan çatışmalar, Şuşa’nın kaderini değiştirdi.
ŞUŞA NE ZAMAN İŞGAL EDİLDİ?
Şuşa, 8 Mayıs 1992 tarihinde Ermeni güçleri tarafından işgal edildi. Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bölgede artan gerilim kısa sürede savaşa dönüşürken, Karabağ’daki en stratejik şehirlerden biri olan Şuşa da çatışmaların merkezinde kaldı. İşgal sırasında şehir büyük ölçüde zarar gördü. Çok sayıda sivil hayatını kaybederken, binlerce Azerbaycanlı yaşadığı toprakları terk etmek zorunda kaldı. Şuşa’nın kaybedilmesi, Azerbaycan kamuoyunda uzun yıllar unutulmayan büyük bir kırılma olarak hafızalara kazındı.
ŞUŞA NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Şuşa yalnızca askeri açıdan değil, kültürel ve tarihi yönüyle de Azerbaycan için büyük önem taşıyor. Azerbaycan müziğinin önemli isimlerinin yetiştiği kent, aynı zamanda “Karabağ’ın kültür merkezi” olarak anılıyor. Şehir, yüksek rakımlı konumu nedeniyle stratejik avantaj da sağlıyor. Bu nedenle Karabağ savaşında Şuşa’yı kontrol eden taraf, bölgedeki askeri dengede önemli üstünlük elde etmiş oldu.
İŞGAL YILLARINDA ŞEHİR BÜYÜK ZARAR GÖRDÜ
İşgal süresince Şuşa’daki birçok tarihi eser, cami ve kültürel yapı hasar aldı. Azerbaycan tarafı, yıllar boyunca uluslararası platformlarda şehrin işgal altında olduğunu gündemde tutmaya çalıştı. Bu süreçte binlerce aile evlerinden uzak yaşamak zorunda kalırken, Şuşa Azerbaycan toplumunda sembolik bir anlam da kazandı. Kent, yıllarca “işgal altındaki kültür başkenti” olarak anıldı.
ŞUŞA NE ZAMAN AZERBAYCAN KONTROLÜNE GEÇTİ?
2020 yılında yaşanan İkinci Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan ordusu Şuşa’yı yeniden kontrol altına aldı. 8 Kasım 2020’de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, şehrin geri alındığını duyurdu. Bu gelişme savaşın seyrini değiştiren en önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendirildi. Şuşa’nın yeniden Azerbaycan kontrolüne geçmesi ülkede büyük kutlamalara neden olurken, şehir Azerbaycan açısından tarihi ve manevi önemini bir kez daha ortaya koydu.
