Konuyu Türkinform’a değerlendiren siber güvenlik uzmanları, modern akıllı telefonların teorik olarak mikrofon üzerinden veri toplayabilecek kapasiteye sahip olduğuna dikkat çekiyor. Ancak bu durumun sürekli ve gizli bir şekilde yapılmasının ciddi teknik ve hukuki engellerin bulunduğu belirtiliyor.
Mobil işletim sistemleri olan Android ve iOS’un, uygulamaların mikrofon erişimini kullanıcı iznine bıraktığını hatırlatan uzmanlar, son yıllarda gelen güncellemelerle mikrofon kullanımı sırasında ekranda uyarı göstergelerinin yer aldığına dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre, bir uygulamanın kullanıcıdan habersiz şekilde sürekli ses kaydı yapması hem batarya tüketimi hem de veri trafiği açısından kolaylıkla fark edilebilecek bir durum.
REKLAMLAR NASIL GELİYOR?
Kullanıcıların şüphelerini artıran asıl noktanın konuşulan konularla ilgili reklamların kısa süre içinde telefon ekranına düşmesiyle “telefonum beni dinliyor” şeklinde yorumların yapıldığını kaydeden bilişim uzmanları, bu algının arkasında farklı bir mekanizma olduğunu söylüyor. Arama geçmişi, konum verisi, sosyal medya etkileşimleri ve beğeniler ve izleme alışkanlıklarının bu reklamları yönlendirdiği belirtiliyor.
Bu veriler bir araya geldiğinde, algoritmalar kullanıcı davranışlarını yüksek doğrulukla tahmin ederken, özellikle Google ve Meta gibi teknoloji devlerinin geliştirdiği reklam sistemleri, kullanıcıların henüz açıkça ifade etmediği ilgi alanlarını bile öngörebiliyor.
YİNE DE DİNLENİYOR MU?
Psikologlar ise bu durumun bilişsel boyutuna dikkat çekerken, insan beyninin rastlantısal olaylar arasında anlam kurmaya eğilimli olduğuna işaret ediyor. Bu nedenle bir konu hakkında konuşup ardından ilgili bir reklam görmek, kullanıcıda güçlü bir “izleniyorum” hissi yaratıyor.
Bu etki, bilimsel olarak “onaylama yanlılığı” olarak açıklanıyor. İnsanlar, şüphelerini destekleyen örnekleri hatırlarken, tersini gösteren durumları çoğunlukla göz ardı etmesinin bu durumun en önemli nedeni olarak gösteriliyor.
RİSK VAR MI?
Uzmanlar, asıl tehlikenin mikrofon dinlemesinden ziyade veri toplama ve işleme sistemlerinin kapsamı olduğuna dikkat çekerken, uygulamaların geniş veri izinleri talep etmesi, kullanıcı davranışlarının sürekli analiz edilmesi ve kişisel tercihlerin detaylı şekilde profillenmesinin bu riskleri barındırdığı görüşünü savunuyor.
Bu şekilde, doğrudan dinleme olmasa bile, kullanıcıların dijital izlerinin son derece ayrıntılı şekilde takip edilmesine yol açtığı belirtiliyor.
NE YAPMALI?
Siber güvenlik uzmanları, yine de endişe eden akıllı telefon kullanıcıları için şunları öneriyor:
-Gereksiz uygulamalara mikrofon izni vermemek.
-Uygulama izinlerini düzenli kontrol etmek.
-Güvenilmeyen uygulamaları kaldırmak.
-Reklam kişiselleştirme ayarlarını gözden geçirmek.
Akıllı telefonların kullanıcıları sürekli dinlediğine dair somut ve yaygın bir kanıt bulunmamakla birlikte risk olmadığı anlamına gelmediğine işaret eden uzmanlar, veri odaklı dünyada, kullanıcıların bıraktığı dijital izler sayesinde şirketler, bireyleri neredeyse birebir analiz edebildiğinin altını çiziyor.
