Türkiye, internet ve sosyal medya kullanımında dünya ortalamasının üzerine çıkarken, dijital platformlarda geçirilen sürenin çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri yeniden tartışılmaya başlandı. We Are Social verilerine göre Türkiye'de 16 yaş ve üzeri bireylerin günlük internet kullanım süresi 7 saat 15 dakikaya ulaşırken, oyun oynama oranı da yüzde 93,5 ile dünya ortalamasını geride bıraktı. Dünya genelinde oyun oynama yüzdesi 83.6 iken Türkiye'de bu oran 93.5'e ulaştı. Tespitlere göre, çocuk ve ergenlerde günlük 3 saati aşan sosyal medya kullanımı, ruh sağlığı riskini tam 2 kat artırıyor.
Konuyu TÜRKİNFORM'a değerlendiren İletişim Bilimci Murat Doğanay, rakamların yalnızca teknolojik bir gelişmeyi değil, aynı zamanda önemli sosyal ve psikolojik sonuçları da işaret ettiğini söyledi.
"ÇOCUKLAR GERÇEK HAYAT YERİNE DİJİTAL DÜNYADA SOSYALLEŞİYOR"
Çocukların günün büyük bölümünü ekran karşısında geçirdiğini belirten Doğanay, "Çocuklar ve ergenler artık sosyal ilişkilerini büyük ölçüde dijital platformlar üzerinden kuruyor. Bu durum, gerçek yaşam deneyimlerinden uzaklaşmalarına ve yüz yüze iletişim becerilerinin zayıflamasına neden olabiliyor" dedi.
"GÜNDE 3 SAATİ AŞAN KULLANIM RUH SAĞLIĞI RİSKİNİ ARTIRIYOR"
Uzun süreli sosyal medya kullanımının ruh sağlığı üzerinde ciddi etkiler oluşturabileceğini ifade eden Doğanay, "Araştırmalar, özellikle günde 3 saatin üzerinde sosyal medya kullanan çocuk ve ergenlerde kaygı bozukluğu, depresyon, yalnızlık hissi ve düşük benlik saygısı riskinin arttığını gösteriyor" diye konuştu.
"ALGORİTMALAR ÇOCUKLARIN DİKKATİNİ YÖNETİYOR"
Dijital platformların çocukları ekran başında tutmak için özel olarak tasarlandığını belirten Doğanay, "Sonsuz kaydırma, beğeni sistemi ve anlık ödül mekanizmaları çocukların dikkat sürelerini kısaltıyor. Uzun süreli ekran kullanımı odaklanma becerilerini olumsuz etkileyerek eğitim başarısında düşüşe neden olabiliyor. Kontrolsüz dijital tüketim, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) riskini tetikliyor." ifadelerini kullandı.
"OYUN OYNAMA ORANLARINDAKİ ARTIŞ ENDİŞE VERİCİ"
Türkiye'deki oyun oynama oranının dünya ortalamasının oldukça üzerinde olmasının dikkat çekici olduğunu belirten Doğanay, "Dijital oyunlar tamamen zararlı değildir ancak kontrolsüz ve uzun süreli kullanım; uyku düzeni, akademik başarı ve fiziksel aktivite üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabilir" dedi.
"SİBER ZORBALIK ÇOCUKLAR İÇİN CİDDİ BİR TEHDİT"
Sanal dünyanın kontrolsüz ortamı çocukları suça eğilimli hale getiriyor. Avrupa Komisyonu raporuna göre, her 3 çocuktan 1'i siber zorbalığa maruz kalırken her 5 gençten 1'i okuldan uzaklaşıyor. Çocukların çevrim içi ortamlarda farklı risklerle karşı karşıya kaldığını vurgulayan Doğanay, "Siber zorbalık, çocuklar ve gençler için en büyük dijital risklerden biri haline geldi. Çevrim içi ortamda maruz kalınan dışlanma, hakaret ve psikolojik baskılar çocukların ruh sağlığını ciddi şekilde etkileyebiliyor" değerlendirmesinde bulundu.
"YASAKLAMAK DEĞİL, DİJİTAL REHBERLİK GEREKİYOR"
Ailelerin çocukları dijital dünyadan tamamen uzaklaştırmasının gerçekçi olmadığını belirten Doğanay, "Çocukları teknolojiden tamamen uzak tutmak yerine onlara dijital okuryazarlık becerileri kazandırmak gerekiyor. Ailelerin ekran süresini dengelemesi, çocuklarla birlikte dijital içerikleri değerlendirmesi ve sağlıklı kullanım alışkanlıkları geliştirmesi büyük önem taşıyor" dedi.
