Orta Doğu’da İran, İsrail ve ABD hattında tırmanan askeri gerilim yalnızca siyasi dengeleri değil, küresel finans piyasalarını da sarsmaya başladı. Piyasalarda son günlerde yaşanan hareketliliğin merkezinde ise yine altın var.
Altın fiyatlarında görülen yükselişin yalnızca finansal beklentilerle açıklanamayacağını belirten finans uzmanı Prof. Dr. Metin Duyar, savaş riskinin küresel yatırımcı davranışını hızla değiştirdiğini söyledi.
Prof. Dr. Duyar’a göre piyasalar şu anda ekonomik verilerden çok jeopolitik riskleri fiyatlıyor.
“Finans piyasaları normalde enflasyon, büyüme ve merkez bankası kararlarına göre yön değiştirir. Ama bazı dönemler vardır ki piyasaların rotasını savaş belirler. Şu anda tam olarak böyle bir dönemin içindeyiz.”
“BELİRSİZLİK ARTTIĞINDA SERMAYE ALTINA KAÇAR”
Duyar’a göre finans piyasalarının kriz anlarında verdiği refleks oldukça net.
Risk arttığında yatırımcılar hisse senedi gibi dalgalı varlıklardan çıkarak güvenli limanlara yöneliyor. Bu güvenli limanların başında ise tarih boyunca altın geliyor.
“Altın binlerce yıldır kriz varlığıdır. Çünkü hiçbir devletin para politikasına bağlı değildir. Bu yüzden savaş, kriz veya finansal belirsizlik dönemlerinde yatırımcıların ilk sığındığı limanlardan biri olur.”
Son günlerde altın piyasasında yaşanan hareketliliğin arkasında da bu psikolojinin bulunduğunu belirten Duyar, yatırımcıların giderek daha temkinli pozisyon almaya başladığını ifade ediyor.
“ALTINDAKİ HAREKET SADECE SAVAŞ DEĞİL”
Prof. Dr. Metin Duyar’a göre altın fiyatlarındaki yükseliş yalnızca Orta Doğu’daki gerilimle açıklanamaz.
Altın piyasasını şekillendiren üç kritik küresel faktör bulunuyor:
ABD tahvil faizleri
Dolar endeksi
Küresel likidite
ABD tahvil faizlerinin yükselmesi altının cazibesini azaltabilirken, faizlerin gerilemesi altın için destekleyici bir ortam yaratıyor.
Benzer şekilde doların güçlenmesi altın üzerinde baskı yaratabiliyor.
Ancak Duyar’a göre mevcut tablo klasik piyasa dinamiklerinden farklı.
“Şu anda piyasada çok karmaşık bir denge var. Bir tarafta faiz baskısı var, diğer tarafta savaş riski altını yukarı itiyor. Bu yüzden altın piyasasında çok hassas bir fiyatlama görüyoruz.”
PETROL FİYATLARI ALTINI TETİKLEYEBİLİR
Orta Doğu’da artan gerilimin enerji piyasalarına yansıması ise altın için ikinci bir katalizör oluşturuyor.
Petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin yalnızca enerji piyasasını değil, küresel enflasyon beklentilerini de etkileyebileceğini belirten Duyar, özellikle Hürmüz Boğazı’nın kritik bir risk noktası olduğunu vurguluyor.
“Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bu bölgede yaşanacak herhangi bir askeri gerilim küresel enerji arzını doğrudan etkiler.”
Enerji fiyatlarının yükselmesi ise zincirleme bir ekonomik etki yaratıyor.
Petrol fiyatındaki artış üretim maliyetlerini yükseltiyor, enflasyonu tetikliyor ve yatırımcıların yeniden altına yönelmesine neden oluyor.
“Petrol yükseldiğinde enflasyon korkusu başlar. Enflasyon korkusu başladığında yatırımcılar satın alma gücünü korumak ister. İşte o noktada altın yeniden sahneye çıkar.”
“PİYASALAR HENÜZ PANİK MODUNA GEÇMEDİ”
Duyar’a göre küresel piyasalarda henüz tam anlamıyla bir kriz fiyatlaması görülmüyor.
Borsalarda dalgalanmalar olsa da büyük çaplı bir satış dalgası yaşanmış değil.
Bu durum yatırımcıların mevcut gerilimin bölgesel kalabileceğini düşündüğünü gösteriyor.
Ancak finans piyasalarının riskleri çoğu zaman gecikmeli fiyatladığını hatırlatan Duyar, çatışmanın büyümesi halinde tabloyun hızla değişebileceğini söylüyor.
“Eğer gerilim geniş çaplı bir savaşa dönüşürse piyasalarda çok daha sert hareketler görebiliriz. Altın ise bu tür riskleri genellikle ilk fiyatlayan varlık olur.”
TÜRKİYE’DE ALTIN FİYATLARI NEDEN DAHA HIZLI YÜKSELİYOR?
Türkiye’de altın fiyatlarının küresel piyasalardan daha hızlı yükselmesinin iki temel nedeni bulunuyor.
Bunlardan ilki ons altın fiyatı, ikincisi ise döviz kuru.
Bu iki değişken aynı anda yükseldiğinde Türkiye’de gram altın fiyatı çok daha sert hareket edebiliyor.
“Türkiye’de altın yalnızca bir yatırım aracı değil, aynı zamanda bir tasarruf kültürüdür. Hanehalkının önemli bir bölümü birikimini altınla tutar. Bu yüzden küresel kriz dönemlerinde altına olan talep hızla artar.”
Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlı bir ekonomi olması da Orta Doğu’daki gelişmeleri finans piyasası açısından daha kritik hale getiriyor.
Enerji fiyatlarında yaşanabilecek bir yükseliş hem enflasyonu hem de yatırımcı davranışını etkileyebilir.
“ALTIN SADECE EMTİA DEĞİL, GÜVEN SİMGESİ”
Prof. Dr. Metin Duyar’a göre altın artık yalnızca bir emtia değil, küresel finans sisteminde güvenin sembolü haline gelmiş durumda.
Kriz dönemlerinde yatırımcı davranışının değiştiğini belirten Duyar, altının bu süreçlerde yeniden merkezde yer aldığını söylüyor.
“Altın binlerce yıldır aynı rolü oynuyor. Savaş, kriz ve belirsizlik dönemlerinde insanlar güven arar. Altın bu güvenin en eski temsilcilerinden biridir.”
Orta Doğu’daki gerilimin nasıl sonuçlanacağı belirsizliğini korurken, piyasalarda tek bir gerçek giderek daha net hale geliyor:
Jeopolitik risk yükseldikçe altın yeniden sahnenin merkezine çıkıyor.
